Η Άγκυρα, παρά το γεγονός ότι αποτελεί μέλος του ΝΑΤΟ, όχι μόνο δεν απομακρύνεται από τη Ρωσία, αλλά ενισχύει ακόμη περισσότερο την ενεργειακή της συνεργασία με τη Rosatom, προσφέροντας στον πυρηνικό σταθμό του Akkuyu φορολογικές απαλλαγές έως το 2045.
Ειδικότερα, η τουρκική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε νομοθεσία που παρέχει εκτεταμένες απαλλαγές στους φορείς εκμετάλλευσης πυρηνικών σταθμών έως το τέλος του 2045,
μια κίνηση που αναμένεται να αποφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη στη ρωσική κρατική εταιρεία που κατασκευάζει και θα λειτουργεί τον Πυρηνικό Σταθμό Ηλεκτροπαραγωγής Akkuyu στις ακτές της Μεσογείου, αλλά και στον τουρκικό λαό.
Τα μέτρα, τα οποία υιοθετήθηκαν ως τροπολογίες σε ένα ευρύτερο πολυνομοσχέδιο οικονομικού χαρακτήρα, απαλλάσσουν τους επιλέξιμους φορείς εκμετάλλευσης πυρηνικών σταθμών από διάφορους φόρους και τέλη, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων συναλλαγών που σχετίζονται με τον εταιρικό φόρο, των υποχρεώσεων καταβολής φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) για ορισμένες επενδύσεις και των τελών χαρτοσήμου.
Η νομοθεσία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο πρώτος αντιδραστήρας του Akkuyu πλησιάζει στην έναρξη εμπορικής λειτουργίας του, η οποία αναμένεται στο τέλος του έτους.
Οι τροπολογίες αναθεωρούν τη νομοθεσία περί εταιρικής φορολογίας δημιουργώντας ένα ξεχωριστό καθεστώς κινήτρων για εταιρείες που διαθέτουν προσωρινή ή πλήρη άδεια λειτουργίας πυρηνικών σταθμών.
Οι εταιρείες που υπάγονται στον νόμο θα απαλλάσσονται από τα τέλη χαρτοσήμου για επενδυτικές συμβάσεις, συμφωνίες χρηματοδότησης και συμβάσεις προμηθειών.
Παράλληλα, θα λαμβάνουν επιστροφές ή απαλλαγές ΦΠΑ για κατασκευαστικές εργασίες, εξοπλισμό και άλλες αγορές που σχετίζονται με επενδύσεις.
Κυβερνητικοί αξιωματούχοι υπερασπίστηκαν τη νομοθεσία κατά τις συνεδριάσεις της Επιτροπής Σχεδιασμού και Προϋπολογισμού της Βουλής, υποστηρίζοντας ότι τα κίνητρα είναι αναγκαία για την προσέλκυση μακροπρόθεσμων επενδύσεων, καθώς η Τουρκία επιδιώκει να αυξήσει την πυρηνική της ισχύ στα 20.000 μεγαβάτ έως το 2050.
Οι ίδιοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι τα κίνητρα θα ενισχύσουν επίσης τις διαπραγματεύσεις με πιθανούς εταίρους από την Κίνα και τη Νότια Κορέα για τη δεύτερη και τρίτη προγραμματισμένη πυρηνική μονάδα της Τουρκίας, οι οποίες προβλέπεται να κατασκευαστούν στη Σινώπη, στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας, και στην περιοχή της Θράκης.
Ωστόσο, η μοναδική εταιρεία που βρίσκεται άμεσα σε θέση να επωφεληθεί από τα νέα κίνητρα είναι η Akkuyu Nuclear JSC, η εταιρεία έργου που είναι υπεύθυνη για τον πρώτο πυρηνικό σταθμό της Τουρκίας.
Η νομοθεσία εγκρίθηκε ενώ η ρωσική κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Rosatom προετοιμάζεται να θέσει σε λειτουργία τον πρώτο από τους τέσσερις αντιδραστήρες του Akkuyu.
H πρώτη μονάδα το 2026
Ο διευθύνων σύμβουλος της Rosatom, Alexey Likhachov, έχει δηλώσει ότι η πρώτη μονάδα αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία πριν από το τέλος του 2026.
Η Rosatom κατέχει το πλειοψηφικό πακέτο μετοχών της Akkuyu Nuclear JSC στο πλαίσιο του μοντέλου «κατασκευή –ιδιοκτησία– λειτουργία» (build-own-operate), γεγονός που καθιστά το έργο μοναδικό μεταξύ των πυρηνικών σταθμών, καθώς η ρωσική κρατική εταιρεία θα διατηρήσει την κυριότητα και τον επιχειρησιακό έλεγχο και μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής.
Τα νέα φορολογικά κίνητρα μειώνουν το λειτουργικό και επενδυτικό κόστος του έργου σε μια περίοδο κατά την οποία η Ρωσία αντιμετωπίζει διεθνείς κυρώσεις που έχουν περιορίσει την πρόσβασή της σε δυτική χρηματοδότηση.
Βουλευτές της αντιπολίτευσης επέκριναν έντονα τη νομοθεσία, υποστηρίζοντας ότι μεταφέρει σημαντικό οικονομικό βάρος στους Τούρκους φορολογουμένους, ενώ ευνοεί μια εταιρεία που ανήκει στη ρωσική κυβέρνηση.
Μέλη του κύριου αντιπολιτευόμενου Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) δήλωσαν ότι τα προηγούμενα φορολογικά κίνητρα που είχαν χορηγηθεί στο έργο του Akkuyu ανέρχονταν ήδη σε περίπου 9,8 δισεκατομμύρια δολάρια.
Σύμφωνα με την αντιπολίτευση, το νέο πακέτο ενδέχεται να προσθέσει ακόμη 5 δισεκατομμύρια δολάρια σε φορολογικά πλεονεκτήματα τα επόμενα χρόνια.
Οι επικριτές υποστήριξαν ότι, αντί να παρέχει φορολογικές απαλλαγές σε μια εταιρεία ξένης ιδιοκτησίας, η κυβέρνηση θα μπορούσε να αξιοποιήσει αντίστοιχους οικονομικούς πόρους για να αποκτήσει δημόσιο μετοχικό ποσοστό στον πυρηνικό σταθμό.
Η κριτική επικεντρώθηκε επίσης στον χρόνο κατάθεσης της νομοθεσίας.
Οι διατάξεις που αφορούν την πυρηνική ενέργεια προστέθηκαν στο πολυνομοσχέδιο κατά το τελικό στάδιο της κοινοβουλευτικής συζήτησης.
Το ίδιο νομοσχέδιο περιλάμβανε επίσης ρυθμίσεις για την κατώτατη σύνταξη στην Τουρκία, η οποία καθορίστηκε στις 23.552 τουρκικές λίρες (498 δολάρια).
Βουλευτές της αντιπολίτευσης υποστήριξαν ότι, ενώ η κυβέρνηση ζητά από τους πολίτες να αντιμετωπίσουν τον πληθωρισμό και τις αυξήσεις φόρων, ταυτόχρονα χορηγεί γενναιόδωρα φορολογικά κίνητρα σε ένα από τα μεγαλύτερα έργα υποδομής της χώρας.
Παράλληλα, επέκριναν τη νομοθετική διαδικασία, σημειώνοντας ότι οι σχετικές διατάξεις εισήχθησαν μέσω τροπολογιών της τελευταίας στιγμής, χωρίς ευρύτερη δημόσια διαβούλευση ή ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Πέρα από τις νέες φορολογικές απαλλαγές, οι επικριτές επισήμαναν και τις μακροπρόθεσμες οικονομικές δεσμεύσεις που περιλαμβάνονται στην αρχική συμφωνία για το Akkuyu.
Η σύμβαση
Βάσει της σύμβασης, η κρατική Τουρκική Εταιρεία Εμπορίας και Συμβάσεων Ηλεκτρικής Ενέργειας (TETAŞ), της οποίας οι αρμοδιότητες έχουν έκτοτε μεταφερθεί σε διαδόχους δημόσιους φορείς, υποχρεούται να αγοράζει το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγουν οι δύο πρώτοι αντιδραστήρες και το 30% της παραγωγής των δύο υπολοίπων αντιδραστήρων για περίοδο 15 ετών.
Η εγγυημένη τιμή αγοράς ανέρχεται κατά μέσο όρο σε 12,35 σεντς ΗΠΑ ανά κιλοβατώρα, επίπεδο που συχνά υπερβαίνει τις τιμές χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας στην Τουρκία.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι ο συνδυασμός εγγυημένων αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και μακροχρόνιων φορολογικών απαλλαγών περιορίζει τη δυνατότητα του κράτους να ανακτήσει τις δημόσιες δαπάνες που συνδέονται με το έργο, ενώ παράλληλα εξασφαλίζει σταθερά έσοδα στον φορέα εκμετάλλευσης.
Παρότι ο σταθμός βρίσκεται στη νότια Τουρκία, η κυριότητα της εγκατάστασης, η βασική τεχνολογία και τα μελλοντικά εμπορικά έσοδα θα παραμείνουν στη Rosatom βάσει της υφιστάμενης δομής ιδιοκτησίας.
Η νέα νομοθεσία παρατείνει τα φορολογικά αυτά προνόμια έως τις 31 Δεκεμβρίου 2045, παρέχοντας στο έργο μακροχρόνια προστασία από ενδεχόμενες αλλαγές στο φορολογικό καθεστώς της Τουρκίας.
Φυσικά, η απόφαση αυτή εγείρει επίσης ευρύτερα γεωπολιτικά ερωτήματα, δεδομένου ότι η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, ενώ η Rosatom παραμένει εξ ολοκλήρου κρατική ρωσική εταιρεία, αλλά το αυτί του Erdogan δεν ιδρώνει, πατώντας επί χρόνια σε δύο βάρκες… ανάλογα με τα συμφέροντα της Τουρκίας.
Το έργο του Akkuyu έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα παραδείγματα ενεργειακής συνεργασίας μεταξύ Άγκυρας και Μόσχας.
Οι τέσσερις αντιδραστήρες του Akkuyu έχουν σχεδιαστεί ώστε να χρησιμοποιούν καύσιμα που προμηθεύει η TVEL, θυγατρική της Rosatom η οποία κατασκευάζει συγκροτήματα πυρηνικών καυσίμων.
Αν και η Τουρκία διαθέτει κοιτάσματα ουρανίου στις επαρχίες Manisa, Yozgat και Nevsehir, δεν διαθέτει εμπορικές εγκαταστάσεις μετατροπής ή εμπλουτισμού ουρανίου που απαιτούνται για την παραγωγή πυρηνικών καυσίμων.
Σύμφωνα με το τεχνικό πλαίσιο του έργου, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναλλακτικοί προμηθευτές καυσίμων χωρίς ρωσική πιστοποίηση, γεγονός που καθιστά τον σταθμό ουσιαστικά εξαρτημένο από τη Rosatom καθ’ όλη τη διάρκεια της επιχειρησιακής του ζωής.
Κυβερνητικοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η πυρηνική ενέργεια θα μειώσει την εξάρτηση της Τουρκίας από τις εισαγωγές φυσικού αερίου, αντικαθιστώντας περίπου 7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετήσιας κατανάλωσης φυσικού αερίου όταν το Akkuyu φτάσει σε πλήρη δυναμικότητα.
Ταυτόχρονα, η Άγκυρα επιδιώκει να διαφοροποιήσει τα μελλοντικά πυρηνικά της έργα.
Η Τουρκία υπέγραψε πρόσφατα μνημόνιο κατανόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες για συνεργασία στον τομέα της πολιτικής πυρηνικής ενέργειας και βρίσκεται σε συνομιλίες με αμερικανικές, νοτιοκορεατικές και κινεζικές εταιρείες για μελλοντικούς πυρηνικούς σταθμούς.
Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι τα έργα αυτά αναμένεται να προβλέπουν μεγαλύτερη εγχώρια συμμετοχή και μεταφορά τεχνογνωσίας σε σχέση με το μοντέλο που εφαρμόζεται στο Akkuyu.
Τεράστια ήττα για Ελλάδα η συμφωνία με ΗΠΑ για το LNG
Με πανηγυρισμούς από την ελληνική κυβέρνηση και με το αφήγημα ότι η χώρα μας μετατρέπεται σε ενεργειακό κόμβο, ανακοινώθηκε τον Δεκέμβριο 2025 ότι η Ουκρανία θα εισάγει αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) από την Ελλάδα μέσω του αγωγού «Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου» (Vertical Gas Corridor).
Αυτή η συμφωνία πέρα ότι δεν εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα, καθιστά την Τουρκία τον σημαντικότερο ενεργειακό παίκτη στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παρότι το αμερικανικό LNG είναι πολύ ακριβότερο, οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής συναινούν επικαλούμενοι λόγους ενεργειακής ασφάλειας — αν και η αμερικανική πίεση φαίνεται πως έχει παίξει καθοριστικό ρόλο.
Η μακροπρόθεσμη (εικοσαετή συμφωνία προμήθειας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μεταξύ των Atlantic–See LNG Trade και Venture Global – καιτοι ενεργοποιεί κάποια σημαντικά επιχειρηματικά deals – δεν εξυπηρετεί τα εθνική συμφέροντα καθώς (α) καταδικάζει τη χώρα μας σε υψηλό ενεργειακό κόστος εντάσσοντας την στους γεωπολιτικούς σχεδιασμούς των ΗΠΑ και (β) όποιος όφελος μεταφέρεται για το απώτατο μέλλον. Οι παραδόσεις ξεκινούν από το 2030 ενώ οι έρευνες – και δεν διασφαλίζουν βέβαια ότι η Ελλάδα θα γίνει Κατάρ!
Αυτά επισημαίνονται εάν διαβάσουμε πέρα από τις συνήθεις τυμπανοκρουσίες της μελέτη της Eurobank όπου – είναι πραγματικά εκπληκτικό…- τα στοιχεία που περιλαμβάνονται αντιφάσκουν με το πανηγυρικό αφήγημα!
Σημειώνεται επί λέξει: «Η μακροπρόθεσμη συμφωνία προμήθειας LNG μεταξύ Atlantic–See LNG Trade και Venture Global σηματοδοτεί ένα ουσιαστικό βήμα στην ενίσχυση του περιφερειακού ενεργειακού ρόλου της Ελλάδας, αν και η άμεση εγχώρια επίδρασή της θα είναι περιορισμένη. Η συμβατική ποσότητα 0,5 mtpa (million tonnes per annum) — που αντιστοιχεί περίπου σε 0,7 bcm (billion cubic metres) ετησίως — καλύπτει μόνο το 10–12% της ετήσιας ζήτησης φυσικού αερίου της Ελλάδας».
Δηλαδή πηγαίνει … περίπατο η ενεργειακή ασφάλεια…
Και συμπληρώνει «Ως εκ τούτου, η συμφωνία δεν επηρεάζει ουσιαστικά τις εγχώριες τιμές ή τις βραχυπρόθεσμες δυναμικές προμήθειας, ούτε μπορεί να αντικαταστήσει περισσότερο από ένα μικρό μέρος από τα 3,4 mtpa του ρωσικού αερίου που εισήχθη το 2024».
Και με τις τιμές τι συμβαίνει; Βεβαίως, θα αυξηθούν!
Σημειώνεται: “Αν και οι όροι τιμολόγησης δεν έχουν γνωστοποιηθεί, η συμφωνία θα μπορούσε να ακολουθήσει τη δομή που είναι συνηθισμένη στα άλλα μακροπρόθεσμα συμβόλαια της Venture Global, η οποία συνδέει τις τιμές με το Henry Hub και προσθέτει χρεώσεις υγροποίησης και ναυτιλιακής μεταφοράς.
Με βάση τα τρέχοντα επίπεδα Henry Hub περίπου $3–4/MMBtu, οι ενδεικτικές τιμές παράδοσης στην Ελλάδα θα βρίσκονταν στο εύρος 28–35/MWh ευρώ πριν από τα περιθώρια επαναεριοποίησης και εμπορίας.
Αυτό ευθυγραμμίζεται γενικά με τις τρέχουσες ευρωπαϊκές τιμές spot.
Ενώ το ρωσικό αέριο μέσω αγορών ιστορικά είχε ελαφρώς χαμηλότερο κόστος, κατά μέσο όρο €20–25/MWh, η πολιτική αποδοχή αυτών των ροών έχει πλέον εξαφανιστεί.
Στο πλαίσιο αυτό, η στρατηγική αξία μιας μακροπρόθεσμης, συνδεδεμένης με διεθνείς δείκτες προμήθειας από τις ΗΠΑ δεν έγκειται στην επίτευξη της χαμηλότερης οριακής τιμής, αλλά στη διασφάλιση προβλέψιμης, γεωπολιτικά προστατευμένης ενεργειακής ασφάλειας».
Εδώ βλέπουμε με βάση τα στοιχεία της μελέτης της Eurobank πως η συμφωνία δεν έχει κάποια λογική με βάση τα εθνικά οικονομικά συμφέροντα, αλλά με την παράδοση της χώρα από την κυβέρνηση Μητσοτάκη στους σχεδιασμούς των ΗΠΑ.
