Ιστορική παρέμβαση για την προάσπιση του ιδιοκτησιακού, θεσμικού και μοναστικού καθεστώτος της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Θεοβαδίστου Όρους Σινά πραγματοποιεί η Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους.
Με βαρυσήμαντη επιστολή, την οποία υπογράφουν οι Αντιπρόσωποι και οι Προϊστάμενοι και των είκοσι Ιερών Μονών της Αθωνικής Πολιτείας, το Άγιον Όρος απευθύνεται στον νεοεκλεγέντα Αρχιεπίσκοπο Σινά, Φαράν και Ραϊθώ και Καθηγούμενο της Μονής Αγίας Αικατερίνης κ. Συμεών.
Στην επιστολή, την οποία αποκάλυψε η «Ρομφαία» και ο Αιμίλιος Πολυγένης, οι Αγιορείτες Πατέρες εκφράζουν τις θερμές συγχαρητήριες ευχές τους προς τον νέο Αρχιεπίσκοπο. Παράλληλα, όμως, καταγράφουν τη βαθιά ανησυχία τους για τις πληροφορίες περί επιχειρούμενης αλλαγής στο καθεστώς του παλαίφατου μοναστηριού.
Η πρόταση για «διπλή κυριότητα»
Στο επίκεντρο της αγιορείτικης παρέμβασης βρίσκονται δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία εξετάζεται η επιβολή ενός πρωτοφανούς καθεστώτος «διπλής κυριότητας».
Βάσει του σχεδίου που φέρεται να συζητείται, η κυριότητα της Μονής Αγίας Αικατερίνης και της ιστορικής περιουσίας της θα περιέλθει στο αιγυπτιακό κράτος. Στη Σιναϊτική Αδελφότητα θα απομείνει μόνο το δικαίωμα χρήσης των εγκαταστάσεων και των κτημάτων.
Η Ιερά Κοινότητα απορρίπτει κατηγορηματικά μια τέτοια προοπτική, επισημαίνοντας ότι η κυριότητα και η χρήση αποτελούν διαφορετικά δικαιώματα και δεν μπορούν να παρουσιαστούν ως ταυτόσημα.
Η μετατροπή ενός ιστορικού δικαιώματος κυριότητας σε παραχωρούμενο δικαίωμα χρήσης δεν συνιστά, κατά τους Αγιορείτες, διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος. Αντιθέτως, αποτελεί ευθεία και ουσιαστική αλλοίωσή του, η οποία θα μπορούσε να θέσει τη Μονή και την Αδελφότητά της σε θέση εξάρτησης από τις εκάστοτε πολιτικές Αρχές.
«Δεν αρκούν προσωρινές εγγυήσεις»
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον κίνδυνο των προσωρινών εγγυήσεων. Η Ιερά Κοινότητα υπογραμμίζει ότι καθεστώτα τα οποία διαμορφώθηκαν και διατηρήθηκαν επί αιώνες δεν μπορούν να προστατευθούν μέσω πρόσκαιρων παραχωρήσεων, οι οποίες εξαρτώνται από μεταβαλλόμενες πολιτικές περιστάσεις.
Η πραγματική προστασία, όπως σημειώνεται στην επιστολή, μπορεί να εξασφαλιστεί μόνο όταν η Πολιτεία αναγνωρίζει και σέβεται τη θεσμική συνέχεια, την αυτοδιοίκηση και τα περιουσιακά δικαιώματα ενός ιστορικού μοναστικού θεσμού.
Οι Αγιορείτες δεν αντιμετωπίζουν την υπόθεση ως μια απλή περιουσιακή διαφορά. Τη θεωρούν ζήτημα που αγγίζει τον πυρήνα της ιστορικής υπόστασης της Μονής και της δυνατότητας της Σιναϊτικής Αδελφότητας να συνεχίσει απρόσκοπτα την πνευματική αποστολή της.
Ο κοινός δεσμός Άθω και Σινά
Στην επιστολή αναδεικνύεται ο βαθύς πνευματικός και θεσμικός δεσμός που συνδέει το Άγιον Όρος με το Θεοβάδιστο Όρος Σινά. Πρόκειται για δύο από τους ελάχιστους ζωντανούς μοναστικούς θεσμούς που διατήρησαν μέσα στους αιώνες ιδιαίτερο καθεστώς αυτοδιοίκησης, θεσμικής αυτονομίας και κατοχυρωμένων περιουσιακών δικαιωμάτων.
«Δεν είναι τυχαίο ότι το Σινά έχει χαρακτηρισθεί “το Άγιον Όρος της πρώτης χιλιετίας”», επισημαίνεται χαρακτηριστικά.
Όπως ο Άθως αναδείχθηκε κατά τη δεύτερη χιλιετία σε κιβωτό του ορθόδοξου μοναχισμού, έτσι και το Σινά αποτελεί, ήδη από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, ζωντανή μαρτυρία της ανατολικής μοναστικής παράδοσης.
Η Μονή Αγίας Αικατερίνης κατόρθωσε να διατηρήσει τη συνέχεια και τα προνόμιά της κάτω από διαδοχικές πολιτειακές και νομικές τάξεις, ακόμη και όταν η περιοχή άλλαζε κυριάρχους, θρησκευτικά συστήματα και διοικητικά καθεστώτα.
Τα δικαιώματα που σεβάστηκαν οι αιώνες
Η Ιερά Κοινότητα υπενθυμίζει ότι την αυτονομία, τις κτήσεις, τα μετόχια και τα προνόμια της Μονής σεβάστηκαν επί αιώνες επικυρίαρχοι διαφορετικών θρησκευτικών και πολιτισμικών παραδόσεων.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην ισλαμική και την οθωμανική έννομη τάξη. Μέσω φερμανίων, δικαστικών πράξεων και βακουφικών θεσμών αναγνωρίστηκαν και προστατεύθηκαν επανειλημμένα τα δικαιώματα της Σιναϊτικής Αδελφότητας.
Το γεγονός ότι η Μονή διατήρησε το καθεστώς της μέσα από τόσες ιστορικές ανατροπές καθιστά, σύμφωνα με τους Αγιορείτες, ακόμη σοβαρότερη οποιαδήποτε σημερινή προσπάθεια περιορισμού ή αναθεώρησής του.
Η θέση του Αγίου Όρους διατυπώνεται χωρίς περιθώρια παρερμηνείας:
«Το ιστορικόν, μοναστικόν, θεσμικόν, νομικόν και περιουσιακόν καθεστώς της Ιεράς Μονής του Θεοβαδίστου Όρους Σινά πρέπει να παραμείνη αναλλοίωτον ως έχει, άνευ ουδεμιάς μεταβολής».
Προειδοποίηση για επικίνδυνο προηγούμενο
Η παρέμβαση της Ιεράς Κοινότητας αποκτά οικουμενική διάσταση, καθώς μια ενδεχόμενη ανατροπή του καθεστώτος της Μονής δεν θα περιοριζόταν στο Σινά.
Οι Αγιορείτες προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να δημιουργηθεί επικίνδυνο προηγούμενο για τα αρχαία Πατριαρχεία, τα ιστορικά μοναστήρια και τους Ιερούς Τόπους ολόκληρης της Ανατολής. Καθεστώτα και δικαιώματα που διασώθηκαν επί αιώνες θα μπορούσαν στο μέλλον να τεθούν υπό αμφισβήτηση ή να μετατραπούν σε προσωρινές κρατικές παραχωρήσεις.
«Ό,τι εσεβάσθησαν δεκαέξι αιώνες Ιστορίας, οφείλει να παραμείνη σεβαστόν και σήμερον», τονίζει η Ιερά Κοινότητα, συμπυκνώνοντας σε μία φράση την ουσία της παρέμβασής της.
Ολοκληρώνοντας την επιστολή, οι Αγιορείτες Πατέρες δηλώνουν ότι θεωρούν τη δοκιμασία της Μονής Σινά δική τους δοκιμασία. Εκφράζουν την πλήρη πνευματική συμπαράστασή τους προς τη Σιναϊτική Αδελφότητα και επικαλούνται τις πρεσβείες της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Αικατερίνης για την ενίσχυση του νέου Αρχιεπισκόπου κ. Συμεών στα ιστορικά καθήκοντα που αναλαμβάνει.