Η ταυτόχρονη εξέλιξη σε δύο εντελώς διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήματα –της παραδοσιακά ορθόδοξης Βουλγαρίας και της βαθιά κοσμικής Ολλανδίας– δείχνει ότι η συζήτηση για την παρουσία της Ορθοδοξίας στο σχολείο επιστρέφει δυναμικά στην ευρωπαϊκή ατζέντα
Δύο χώρες της Ευρώπης καταγράφουν τις τελευταίες ημέρες σημαντικές αλλαγές στην εκπαιδευτική τους πολιτική υπέρ της Ορθόδοξης Θρησκευτικής Εκπαίδευσης. Η Βουλγαρία επαναφέρει το υποχρεωτικό μάθημα «Θρησκεία – Ορθοδοξία» στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, ενώ η Ολλανδία εγκρίνει επίσημα τη διδασκαλία της Ορθόδοξης Πίστης στα δημόσια σχολεία μέσω νέου πιλοτικού προγράμματος.
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: Επιστροφή μιας παράδοσης που διακόπηκε από το κομμουνιστικό καθεστώς
Η Βουλγαρική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε νομοσχέδιο που καθιστά υποχρεωτικό το μάθημα «Θρησκεία – Ορθοδοξία» στο σχολικό σύστημα. Η απόφαση έρχεται ως επιστέγασμα μιας πολυετούς προσπάθειας της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Βουλγαρίας, η οποία χαιρέτισε την ψήφιση με «ικανοποίηση και πνευματική χαρά».
Σε ανακοίνωση της Ιεράς Συνόδου τονίζεται:
«Οι αλλαγές στον Νόμο για την Προσχολική και Σχολική Εκπαίδευση επιτρέπουν στα παιδιά της Πατρίδας μας να αγγίξουν τον θησαυρό της Αγίας Ορθοδοξίας και να γνωρίσουν τις αλήθειες της πίστης».
Με την απόφαση αυτή, αναβιώνει μια παιδαγωγική παράδοση που είχε διακοπεί επί αθεϊστικού καθεστώτος (1946–1990)· μια παράδοση με ρίζες από την Αρχαιότητα μέχρι τη Βουλγαρική Αναγέννηση.
Η Ιερά Σύνοδος υπογραμμίζει ότι η Εκκλησία «κατέβαλε και θα συνεχίσει να καταβάλλει προσπάθειες για τη χριστιανική ανατροφή της νεολαίας».
Η πορεία προς την ψήφιση υπήρξε πολυετής:
-
διαβουλεύσεις άνω των τριών δεκαετιών,
-
προετοιμασία σχολικών εγχειριδίων,
-
εισαγωγή του μαθήματος με προαιρετική μορφή,
-
εκστρατείες ενημέρωσης, συγκεντρώσεις υπογραφών και δημόσιες δράσεις από την Εκκλησία.
Το νέο πλαίσιο θεωρείται από τη βουλγαρική Εκκλησία «δικαίωση μιας μακροχρόνιας προσπάθειας».
ΟΛΛΑΝΔΙΑ: Θεσμική είσοδος της Ορθοδοξίας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση
Την ίδια στιγμή, στην Ολλανδία, η Ορθοδοξία αποκτά επίσημη παρουσία στα σχολεία ως η όγδοη αναγνωρισμένη θρησκευτική ομολογία της χώρας. Από το σχολικό έτος 2025–2026, παιδιά 6–12 ετών μπορούν να παρακολουθήσουν μάθημα Ορθόδοξης Χριστιανικής Θρησκείας σε δημόσια σχολεία.
Το πρόγραμμα λειτουργεί πιλοτικά για τρία χρόνια, με βασικά σημεία:
-
Αρκούν τρεις μαθητές στο ίδιο σχολείο για τη συγκρότηση τμήματος.
-
Το σχολείο οφείλει να επικοινωνεί με το Κέντρο Παιδαγωγικής Μορφώσεως (Het Centrum voor Vormingsonderwijs).
-
Το μάθημα πραγματοποιείται μία φορά την εβδομάδα για 45 λεπτά, εντός σχολικού ωραρίου.
-
Μπορούν να συμμετέχουν και μαθητές άλλων δογμάτων.
Οι εγγραφές γίνονται ηλεκτρονικά μέσω των πλατφορμών vormingsonderwijs.nl και orthodoxopschool.nl.
Αυστηρά κριτήρια για τους διδάσκοντες
Υπεύθυνη για την πιστοποίηση των εκπαιδευτικών είναι η Orthodoxe Zendende Instantie.
Οι υποψήφιοι πρέπει να διαθέτουν:
-
πτυχίο Ορθόδοξης Θεολογίας,
-
παιδαγωγική κατάρτιση επιπέδου Ι,
-
γνώση ολλανδικής γλώσσας (Β2),
-
διετή εμπειρία διδασκαλίας,
-
παρακολούθηση ειδικής επιμόρφωσης.
Δεκτοί είναι και απόφοιτοι θεολογικών σχολών της Ρουμανίας, εφόσον γνωρίζουν ολλανδικά.
Σήμερα υπάρχουν μόλις δύο πιστοποιημένοι καθηγητές, κάτι που θεωρείται ανεπαρκές για τις ανάγκες του προγράμματος. Αναμένεται η σύσταση παιδαγωγικής επιτροπής για ανάπτυξη μεθοδολογίας και ενίσχυση της στελέχωσης.
Εκκλησιαστική ανταπόκριση και προβληματισμός
Η Ορθόδοξη Εκκλησία στις Κάτω Χώρες (OKiN), υπό την προεδρία του Μητροπολίτη Βελγίου Αθηναγόρα, συμφώνησε στα πρώτα βήματα υλοποίησης:
– ενημέρωση ενοριών,
– διοργάνωση πρότυπων μαθημάτων,
– καμπάνιες προβολής.
Η Ορθόδοξη Επισκοπική Διάσκεψη Μπενελούξ χαρακτήρισε την εξέλιξη «ευνοϊκή και απαραίτητη» για την ενίσχυση των δεσμών Εκκλησίας–Παιδείας.
Ο π. Ίων Ιούγκα σημειώνει ότι το μάθημα μπορεί να λειτουργήσει ως «βαρόμετρο πνευματικών αξιών» σε ένα περιβάλλον όπου συχνά κυριαρχεί η κοσμικότητα:
«Η κοινωνία κατηγορείται για αθεϊσμό ή ελευθεριότητα, όμως πολλές φορές αυτό λειτουργεί ως άλλοθι για να ενδώσουμε στα ίδια ρεύματα. Το μάθημα απαιτεί συνειδητή επιλογή και δίνει στα παιδιά αυθεντικά σημεία αναφοράς».
Μια ευρύτερη ευρωπαϊκή τάση;
Η ταυτόχρονη εξέλιξη σε δύο εντελώς διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήματα –της παραδοσιακά ορθόδοξης Βουλγαρίας και της βαθιά κοσμικής Ολλανδίας– δείχνει ότι η συζήτηση για την παρουσία της Ορθοδοξίας στο σχολείο επιστρέφει δυναμικά στην ευρωπαϊκή ατζέντα.