Κάθε λίγους μήνες, δυτικοί ηγέτες, αναλυτές και μέσα ενημέρωσης επαναφέρουν το ίδιο αφήγημα: η Μόσχα εξαντλείται, ο Vladimir Putin απομονώνεται και ο ουκρανικός στρατός ετοιμάζει το αποφασιστικό πλήγμα.
Το τελευταίο διάστημα ζούμε ξανά μια τέτοια φάση ευφορίας.
Ο πρόεδρος της Φινλανδίας Alexander Stubb δήλωσε ότι η Ουκρανία βρίσκεται «στην καλύτερη θέση από οποιοδήποτε άλλο σημείο του πολέμου», ενώ δυτικοί αναλυτές επιμένουν ότι η Ρωσία αδυνατεί να αναπληρώσει τις απώλειες της στο μέτωπο.
Αμερικανοί πρώην διπλωμάτες κάνουν λόγο για «αυξανόμενη αυτοπεποίθηση» των Ουκρανών και για «επικείμενη στρατιωτική ανατροπή».
Όμως πίσω από αυτή την επικοινωνιακή εικόνα κρύβεται μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα.
Η ίδια η ουκρανική κοινωνία εμφανίζει ολοένα και πιο έντονα σημάδια εξάντλησης, διάλυσης και βαθιάς αντίστασης απέναντι στη συνέχιση του πολέμου.
Και όσο περισσότερο η Δύση επιχειρεί να παρουσιάσει την Ουκρανία ως μια χώρα ενωμένη και αποφασισμένη να πολεμήσει «μέχρι τέλους», τόσο περισσότερο αποκαλύπτεται το χάσμα ανάμεσα στην προπαγάνδα και στην πραγματικότητα.
Η βίαιη επιστράτευση και η κοινωνική έκρηξη
Τα τελευταία χρόνια, βίντεο από ουκρανικές πόλεις δείχνουν σκηνές που θυμίζουν περισσότερο αυταρχικό καθεστώς σε κατάσταση αποσύνθεσης παρά μια «δημοκρατία που υπερασπίζεται την ελευθερία της».
Άνδρες συλλαμβάνονται βίαια από στρατολογικά συνεργεία στους δρόμους, σε καφετέριες, σε σούπερ μάρκετ ή ακόμα και μέσα από τα σπίτια τους.
Συχνά κουκουλοφόροι άνδρες τούς σπρώχνουν μέσα σε βαν υπό τις φωνές συγγενών και περαστικών.
Η ουκρανική κυβέρνηση επιχείρησε αρχικά να παρουσιάσει αυτές τις εικόνες ως «ρωσική παραπληροφόρηση».
Όμως η έκταση του φαινομένου έγινε τόσο μεγάλη που ακόμη και φιλοκυβερνητικά ουκρανικά μέσα αναγκάστηκαν να παραδεχθούν ότι η βίαιη στρατολόγηση αποτελεί πλέον καθημερινότητα.
Το πρόβλημα είναι απλό αλλά θεμελιώδες: η Ουκρανία έχει ξεμείνει από πρόθυμους εθελοντές.
Στην αρχή του πολέμου, χιλιάδες Ουκρανοί κατατάχθηκαν οικειοθελώς.
Όμως μετά από χρόνια αιματηρών συγκρούσεων, τεράστιων απωλειών και αδιεξόδου στο μέτωπο, η διάθεση για συνέχιση του πολέμου έχει καταρρεύσει.
Σήμερα περίπου το 70% της στρατολόγησης γίνεται μέσω αναγκαστικής επιστράτευσης, όπως προκύπτει από επίσημα στοιχεία των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων που διέρρευσαν.
Και αυτό έχει προκαλέσει κοινωνική έκρηξη.
Οι επιθέσεις εναντίον στρατολόγων πολλαπλασιάζονται
Η βία κατά των στρατολογικών υπηρεσιών αυξάνεται με ρυθμούς που σοκάρουν ακόμη και το ίδιο το Κίεβο.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της ουκρανικής κυβέρνησης, έχουν σημειωθεί πάνω από 600 επιθέσεις εναντίον αξιωματικών στρατολόγησης από την αρχή του πολέμου.
Μόνο το 2025 καταγράφηκαν 341 περιστατικά — σχεδόν τριπλάσια από την προηγούμενη χρονιά.
Οι πρώτοι μήνες του 2026 είναι ακόμη πιο αποκαλυπτικοί: 117 επιθέσεις μέσα σε τέσσερις μήνες.
Η κοινωνική οργή πλέον παίρνει ακραίες μορφές.
Άνθρωποι μαχαιρώνουν στρατολόγους.
Ομάδες πολιτών επιτίθενται σε βαν επιστράτευσης για να απελευθερώσουν στρατεύσιμους.
Αξιωματικοί δέχονται πυροβολισμούς.
Στρατιώτες λιποτακτούν και ανοίγουν πυρ εναντίον στρατολογικών κλιμακίων.
Τον Ιανουάριο ένας άνδρας πυροβόλησε και σκότωσε αξιωματικό στρατολόγησης σε κέντρο εκπαίδευσης.
Τον Δεκέμβριο στρατολόγος δολοφονήθηκε με μαχαίρι.
Τον Απρίλιο σημειώθηκαν τρεις μαχαιρώσεις μέσα σε τέσσερις ημέρες.
Αυτές οι εικόνες δεν παραπέμπουν σε κοινωνία που πιστεύει σε «επικείμενη νίκη».
Παραπέμπουν σε κοινωνία που έχει εξαντληθεί.
Η Δύση αποκρύπτει το πραγματικό μέγεθος της κρίσης
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στη δυτική κάλυψη του πολέμου είναι ότι παρουσιάζεται μια εξαιρετικά επιλεκτική εικόνα της ουκρανικής κοινωνίας.
Οι δημοσκοπήσεις που εμφανίζουν τους Ουκρανούς αποφασισμένους να πολεμήσουν «μέχρι την τελική νίκη» περιλαμβάνουν μόνο περιοχές που ελέγχονται από το Κίεβο.
Όπως επισημαίνει ο ερευνητής Volodymyr Ishchenko από το Freie Universität Berlin, εκατομμύρια Ουκρανοί δεν συμμετέχουν ποτέ σε αυτές τις έρευνες:
κάτοικοι της Κριμαίας, του Donbass, των ρωσοκρατούμενων περιοχών, πρόσφυγες στη Ρωσία, ή όσοι έχουν φύγει στην Ευρώπη.
Στην πραγματικότητα, έως και το ένα τρίτο όσων διαθέτουν ουκρανικό διαβατήριο αποκλείεται από αυτές τις μετρήσεις.
Το αποτέλεσμα είναι μια τεχνητή εικόνα «εθνικής ενότητας» που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Η Ουκρανία αιμορραγεί δημογραφικά
Πέρα από το στρατιωτικό επίπεδο, η χώρα αντιμετωπίζει μια υπαρξιακή δημογραφική κρίση.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της κυβέρνησης, πο διέρευσαν υπάρχουν: 2 εκατομμύρια φυγόστρατοι και περίπου 200.000 περιπτώσεις λιποταξίας.
Ταυτόχρονα, εκατομμύρια Ουκρανοί που έφυγαν στην Ευρώπη αρνούνται να επιστρέψουν, παρά τις πιέσεις του Κιέβου.
Πρόσφατα, ο επικεφαλής της ουκρανικής υπηρεσίας μεταναστευτικής πολιτικής εκτίμησε ότι έως και το 70% όσων έφυγαν ενδέχεται να μην επιστρέψουν ποτέ.
Πρόκειται για δημογραφική καταστροφή.
Η Ουκρανία χάνει: εργατικό δυναμικό, νεανικό πληθυσμό, επιστήμονες, τεχνικούς, γιατρούς και μελλοντικές γενιές.
Και όλα αυτά ενώ η οικονομία της επιβιώνει σχεδόν αποκλειστικά χάρη σε ευρωπαϊκά και αμερικανικά δάνεια.
Οι φτωχοί πεθαίνουν, οι πλούσιοι εξαγοράζουν την ασφάλεια τους
Ένα ακόμη εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα που αποσιωπάται στη Δύση είναι η ταξική διάσταση του πολέμου.
Στην πράξη, οι εύποροι Ουκρανοί μπορούν συχνά να εξαγοράσουν απαλλαγές ή να φύγουν στο εξωτερικό.
Αντίθετα, οι περισσότεροι στρατιώτες που σκοτώνονται προέρχονται από μικρές πόλεις και φτωχότερες περιοχές.
Ο ίδιος ο διοικητής της ουκρανικής Εθνοφρουράς κάλεσε όσους «έχουν οικονομικά προβλήματα» να καταταγούν στον στρατό — μια δήλωση που αποκάλυψε ωμά την κοινωνική πραγματικότητα πίσω από τη στρατολόγηση.
Ο πόλεμος μετατρέπεται ολοένα περισσότερο σε πόλεμο των φτωχών.
Και όσο συνεχίζεται, τόσο βαθύτερες γίνονται οι κοινωνικές πληγές.
Η Ρωσία δεν κατέρρευσε — προσαρμόστηκε
Παρά τις συνεχείς δυτικές προβλέψεις περί «κατάρρευσης», η Ρωσία κατάφερε όχι μόνο να αντέξει αλλά και να αναπροσαρμόσει την οικονομία και τη στρατιωτική της παραγωγή.
Οι κυρώσεις που υποτίθεται ότι θα γονάτιζαν τη Μόσχα δεν απέδωσαν τα αποτελέσματα που περίμενε η Δύση.
Η Ρωσία: ανακατεύθυνε το εμπόριο της προς την Ασία, ενίσχυσε τη συνεργασία με την Κίνα, αύξησε τη στρατιωτική παραγωγή και διατήρησε τη συνοχή του κρατικού μηχανισμού.
Την ίδια στιγμή, η Ουκρανία εξαρτάται σχεδόν ολοκληρωτικά από δυτική χρηματοδότηση και εξωτερική στρατιωτική βοήθεια για να συνεχίσει να λειτουργεί.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ρωσία δεν υπέστη σοβαρό κόστος. Σημαίνει όμως ότι οι προβλέψεις περί «άμεσης ρωσικής κατάρρευσης» αποδείχθηκαν λανθασμένες.
Και όσο ο πόλεμος παρατείνεται, τόσο περισσότερο αυξάνεται το κόστος για την ουκρανική κοινωνία.
Η μεγαλύτερη τραγωδία: η σταδιακή καταστροφή της ίδιας της Ουκρανίας
Το πιο τραγικό στοιχείο αυτής της σύγκρουσης είναι ότι η συνέχιση του πολέμου ενδέχεται να καταστρέψει τελικά την ίδια την Ουκρανία, ανεξάρτητα από το τι θα συμβεί στο πεδίο της μάχης.
Η χώρα αντιμετωπίζει: δημογραφική κατάρρευση, τεράστιο δημόσιο χρέος, μαζική μετανάστευση, ελλείψεις εργατικού δυναμικού και βαθιά κοινωνική πόλωση.
Το ουκρανικό κράτος οφείλει ήδη δισεκατομμύρια ευρώ σε αποζημιώσεις οικογενειών νεκρών στρατιωτών, ενώ η οικονομία του επιβιώνει κυρίως μέσω εξωτερικού δανεισμού.
Κι όμως, μεγάλο μέρος της δυτικής κοινής γνώμης συνεχίζει να βομβαρδίζεται με αφηγήματα περί «επικείμενης ουκρανικής νίκης».
Αυτή η απόσταση ανάμεσα στην εικόνα και την πραγματικότητα είναι ίσως το πιο επικίνδυνο στοιχείο της σύγκρουσης.
Διότι όσο περισσότερο η Δύση ενθαρρύνει τη συνέχιση ενός πολέμου φθοράς χωρίς σαφή προοπτική λύσης, τόσο περισσότερο επιταχύνεται η αποδυνάμωση της ίδιας της Ουκρανίας.
Η γεωπολιτική πραγματικότητα που αρνείται να δει η Δύση
Η σύγκρουση στην Ουκρανία δεν εξελίχθηκε όπως υπολόγιζαν οι δυτικές πρωτεύουσες.
Η Ρωσία δεν απομονώθηκε διεθνώς στον βαθμό που αναμενόταν.
Η οικονομία της δεν κατέρρευσε.
Ο Vladimir Putin δεν ανατράπηκε.
Ο ρωσικός στρατός συνέχισε να επιχειρεί αποτελεσματικά παρά τις τεράστιες πιέσεις.
Αντίθετα, η Ουκρανία βυθίζεται όλο και περισσότερο σε μια μακροχρόνια κρίση που απειλεί το ίδιο το μέλλον της ως βιώσιμου κράτους.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι όσοι παρουσιάζονται ως οι μεγαλύτεροι «φίλοι» της Ουκρανίας στη Δύση συχνά υποστηρίζουν πολιτικές που οδηγούν στη διαρκή αιμορραγία της χώρας.
Και όσο η πραγματικότητα αποκρύπτεται πίσω από συνθήματα και προπαγανδιστικές αφηγήσεις, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η αναζήτηση μιας πραγματικής ειρηνευτικής λύσης.
Η Ουκρανία δεν χρειάζεται άλλα συνθήματα περί «τελικής νίκης».
Χρειάζεται μια στρατηγική που να διασφαλίζει ότι θα εξακολουθεί να υπάρχει ως λειτουργικό κράτος και κοινωνία μετά το τέλος του πολέμου.
Και αυτή η πραγματικότητα γίνεται πλέον αδύνατο να αγνοηθεί.