Πολιτικό ζήτημα δημιουργείται στην κυβέρνηση η υπόθεση των σχολικών βιβλίων με τις αναφορές σε οικογένειες ομόφυλων ζευγαριών, μετά και την παρέμβαση του κυβερνητικού εκπροσώπου Πα Μαρινάκη
Οι αντιδράσεις προέρχονται από μεγάλη μερίδα βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας, αλλά και υπουργούς, οι άλλοι έντονα και άλλοι πιο ήπια μεταφέρουν σε κατιδίαν συζητήσεις τους την έκπληξή τους και την δυσαρέσκειά τους για την επιλογή του υπουργείου Παιδείας να επιτρέψει την ένταξη στα σχολικά προγράμματα τέτοιων εγχειριδίων.
Χαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις της Νότη Μηταράκη και του Μακάριο Λαζαρίδη, που ζήτησαν εμμέσως την απόσυρση αυτών των βιβλίων από τα σχολεία.
Στη διευκρίνιση πως για την ελληνική κυβέρνηση υπάρχουν «ο πατέρας και η μητέρα», υποχρεώθηκε να προβεί στον κυβερνητικό εκπρόσωπο του Παύλου Μαρινάκη, μετά την αποκάλυψη πως σχολικά βιβλία της Β’ και του ΣΤ’ Δημοτικού περιέχουν αναφορές στις «διαφορετικές μορφές οικογένειας».
Τα βιβλία αυτά έχουν ενταχθεί στο «πολλαπλό βιβλίο», που αποτελεί μεγάλη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο επιλέγονται και τα σχολικά βιβλία στην Ελλάδα και δεν μπορούν να εφαρμοστούν στα σχολεία την επόμενη σχολική χρονιά, 2027-2028.
Οι αντιδράσεις προκλήθηκαν για δύο από τα βιβλία αυτά, που έχουν ήδη εγκριθεί και έχουν ενταχθεί στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων για το δημοτικό σχολείο: Πρόκειται για βιβλίο που προβάλλεται για τη Γλώσσα της Β’ δημοτικού και για άλλο, για το μάθημα «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» στη ΣΤ’ Δημοτικού.
Τα βιβλία υπάρχουν ήδη αναρτημένα στο διαδίκτυο, από τον ΔΙΟΦΑΝΤΟ, στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Διδακτικών Βιβλίων «Μελίσπη» και είναι μεταξύ των 230 σχολικών βιβλίων (Διδακτικών Πακέτων και 30.683 Ψηφιακών Μαθησιακών Αντικειμένων), εκ των οποίων οι δάσκαλοι και καθηγητές επιλέγουν για να διδάξουν το σχολικό έτος 2027-2028.
Αξίζει να σημειωθεί ωστόσο πως γίνεται μεν επιλογή για το βιβλίο που θα διανεμηθεί σε έντυπη μορφή στους μαθητές, όμως πως τα υπόλοιπα διαθέσιμα βιβλία μπορούν να συμπληρώσουν το μάθημα, ακόμη και αν δεν διανεμηθούν, παραμένοντας σε ψηφιακή μορφή.
Συγκεκριμένα, το επίμαχο βιβλίο της Γλώσσας Β’ Δημοτικού είναι μεταξύ συνολικά τεσσάρων επιλογών, ενώ το βιβλίο της ΣΤ’ για την «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» είναι μία από τις τριών επιλογών για τον δάσκαλο.
Τι είναι το πολλαπλό βιβλίο
Μέχρι σήμερα, για κάθε μάθημα και τάξη υπάρχει ένα εγκεκριμένο σχολικό εγχειρίδιο, κοινό για όλους. Με το πολλαπλό βιβλίο προβλέπεται ότι για το ίδιο μάθημα θα υπάρχουν περισσότερα εγκεκριμένα διδακτικά βιβλία.
Ο εκπαιδευτικός ή η σχολική μονάδα θα μπορεί, μέσα από το Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων, να επιλέγει ένα από αυτά ως βασικό βιβλίο, ενώ τα υπόλοιπα είναι διαθέσιμα ψηφιακά.
Η θεσμική βάση του πολλαπλού βιβλίου τέθηκε με τον Ν. 4823/2021 («Αναβάθμιση του σχολείου, ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών και άλλες διατάξεις»), που ψηφίστηκε το καλοκαίρι του 2021. Εκεί προβλήθηκε το Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων και η δυνατότητα ύπαρξης περισσότερων εγκεκριμένων βιβλίων για το ίδιο γνωστικό αντικείμενο.
Για παράδειγμα, δεν υπάρχει ένα βιβλίο για τη Γλώσσα στη Β’ Δημοτικού, κοινό για όλα τα σχολεία σε όλη την Ελλάδα, υπάρχουν τέσσερα διαφορετικά – μεταξύ των οποίων και το επίμαχο, που παρουσιάζει καρτουνιστική εικονογράφηση με γονείς ίδιου φύλου.
Ο δάσκαλος ή το σχολείο επιλέγουν ένα από αυτά για έντυπη χρήση στην τάξη από τους μαθητές, ενώ τα υπόλοιπα εγκεκριμένα βιβλία μπορούν να λειτουργήσουν ως συμπληρωματικό ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό.
Πώς δημιουργήθηκαν τα καινούργια βιβλία
Για τη δημιουργία των πολλαπλών βιβλίων, αρχικά καταρτίστηκαν τα νέα Προγράμματα Σπουδών, υπό την εποπτεία του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ).
Για κάθε μάθημα μαθητές καθορίστηκαν το περιεχόμενο, οι μαθησιακοί στόχοι, οι δεξιότητες που πρέπει να αποκτήσουν οι και οι βασικές κατευθύνσεις διδασκαλίας.
Στη συνέχεια εκδόθηκαν προσκλήσεις εκδήλωσης ενδιαφέροντος για τη συγγραφή των νέων διδακτικών πακέτων.
Δικαιώματα συμμετοχής είχαν συγγραφικές ομάδες και μέλη που πληρούσαν τις προϋποθέσεις των προσκλήσεων – μεταξύ άλλων εκδοτικών οίκων και ομάδων επιστημόνων/εκπαιδευτικών.
Έτσι, για το ίδιο μάθημα μπορούσαν να δημιουργηθούν διαφορετικά βιβλία από διαφορετικές συγγραφικές ομάδες.
Όλα όμως έπρεπε να ακολουθήσουν το ίδιο επίσημο Πρόγραμμα Σπουδών.
Τα βιβλία του «πολλαπλού βιβλίου» δεν εντάχθηκαν αυτομάτως επειδή υπέβαλαν οι συγγραφικές ομάδες ή οι εκδοτικοί οίκοι.
Προηγήθηκε θεσμοθετημένη διαδικασία αξιολόγησης και έγκρισης/ένταξης, υπό την ευθύνη του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ).
Όσα κρίθηκαν κατάλληλα εντάσσονται στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων. Αυτό είναι ουσιαστικά η «δεξαμενή» των εγκεκριμένων βιβλίων.
Συγκεκριμένα, η αξιολόγηση έγινε από Επιστημονικές Επιτροπές Αξιολόγησης ανά γνωστικό αντικείμενο.
Στις επιτροπές συμμετείχαν μέλη ΔΕΠ, εκπαιδευτικοί και άλλοι επιστήμονες αυξημένων προσόντων, ενώ υπάρχουν και εμπειρογνώμονες για τον έλεγχο τεχνικών προδιαγραφών.
Το ΙΕΠ διευκρινίζει ότι τα μέλη των επιτροπών και οι εμπειρογνώμονες δεν μπορούσαν να σχετίζονται με τη συγγραφή των βιβλίων που αξιολογούσαν.
Στις 2 Οκτωβρίου 2024, το ΙΕΠ έχει ολοκληρωθεί η συγκρότηση των επιτροπών. Συνολικά 806 αξιολογητές, συντονιστές, τεχνικοί και επικουρικοί εμπειρογνώμονες ανέλαβαν την αξιολόγηση των υποβληθέντων βιβλίων.
Το Υπουργείο Παιδείας φαίνεται να επέλεξε να κρυφτεί πίσω από τη θεσμική διαδικασία, αντί να δώσει την πολιτική απάντηση που απαιτεί η συγκυρία.
Όμως η πολιτική ευθύνη δεν εξαντλείται στην τήρηση μιας διαδικασίας.
Ένα υπουργείο δεν είναι μόνο ο διοικητικός μηχανισμός που εφαρμόζει νόμους και εγκρίνει διαδικασίες.
Είναι και ο πολιτικός φορέας που χαράσσει πολιτική και οφείλει να εξηγεί στην κοινωνία τις επιλογές της.
Και ειδικά όταν το θέμα αφορά παιδιά του Δημοτικού, οι πολιτικές ευαισθησίες είναι δεδομένες.