Από τη φορολόγηση κληρονομιάς στις φάρμες μέχρι τις επιδοτήσεις για… παύση καλλιέργειας
Την ώρα που τα βρετανικά μέσα ενημέρωσης κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για πιθανές ελλείψεις βασικών τροφίμων και καλούν τους πολίτες να αποθηκεύουν κονσέρβες -αποδίδοντας το πρόβλημα στην κλιματική «αλλαγή» και τις γεωπολιτικές εντάσεις με τη Ρωσία(!)- μια άλλη, εξαιρετικά δυσάρεστη πραγματικότητα έρχεται στο φως.
Η κρίση φαίνεται να ξεκινά εκ των έσω, μέσα από στοχευμένες κυβερνητικές πολιτικές που καθιστούν την παραδοσιακή αγροτική παραγωγή οικονομικά ασύμφορη.
Σύμφωνα με ανάλυση η συστηματική αποδυνάμωση του πρωτογενούς τομέα στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν οφείλεται απλώς σε κακές καιρικές συνθήκες, αλλά σε συγκεκριμένα μέτρα που λαμβάνονται τα τελευταία χρόνια:
1. Φόρος κληρονομιάς στις οικογενειακές φάρμες
Ιστορικά, οι αγροτικές εκτάσεις προστατεύονταν από τον βαρύ φόρο κληρονομιάς (Inheritance Tax – IHT) της τάξης του 40%, επιτρέποντας στις οικογενειακές φάρμες να περνούν από γενιά σε γενιά.
Αυτό το καθεστώς άλλαξε δραστικά με την επιβολή πλαφόν 2,5 εκατομμυρίων λιρών στην απαλλαγή.
Λαμβάνοντας υπόψη την υψηλή αξία της γης και του απαραίτητου μηχανολογικού εξοπλισμού, η επιβολή πραγματικού φόρου 20% σε περιουσιακά στοιχεία με ελάχιστη ρευστότητα αναγκάζει πολλούς αγρότες να πουλήσουν τη γη τους για να πληρώσουν την εφορία.
2. Τέλος στις ενισχύσεις παραγωγής
Μετά το Brexit, οι άμεσες αγροτικές επιδοτήσεις για την παραγωγή τροφίμων (που ξεκίνησαν μεταπολεμικά για την επισιτιστική ασφάλεια) μειώθηκαν δραματικά.
Το παλαιό σύστημα που απέδιδε κατά μέσο όρο περίπου 28.400 λίρες ετησίως ανά παραγωγό περιορίστηκε σε ελάχιστα ποσά, ενώ τα νέα περιβαλλοντικά προγράμματα (Sustainable Farming Incentive) εξάντλησαν πρόωρα τους προϋπολογισμούς τους, αφήνοντας χιλιάδες παραγωγούς χωρίς ρευστότητα.
3. Επιδοτήσεις για… να μην παράγουν τρόφιμα
Παράλληλα, το κυβερνητικό σχέδιο χρήσης γης θέτει ως στόχο την απόσυρση άνω του 10% των καλλιεργήσιμων εκτάσεων της Αγγλίας από την παραγωγή τροφίμων έως το 2050. Στο πλαίσιο των δεσμεύσεων για «επαν-αγρίωση» (rewilding) και του σχεδίου 30×30, οι παραγωγοί ενθαρρύνονται οικονομικά να αντικαταστήσουν τα σιτηρά και την κτηνοτροφία με αγροτουρισμό, πολυτελές κάμπινγκ (glamping) ή φωτοβολταϊκά πάρκα.
- «Πολιτική επιλογή, όχι καιρικό φαινόμενο»
Καθώς οι σοδειές καταγράφουν ιστορικά χαμηλά και οι επικεφαλής των αγροτικών ενώσεων προειδοποιούν ότι πολλοί παραγωγοί δεν έχουν πλέον κεφάλαια κίνησης για τη σπορά της επόμενης χρονιάς, εντείνεται η προώθηση τεχνοκρατικών λύσεων, όπως τα γενετικά τροποποιημένα φυτά και η γεωργία ακριβείας με drones.
Το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο στη Βρετανία.
Παρόμοιες πιέσεις δέχονται οι αγρότες στην Ολλανδία μέσω των κανονισμών για το άζωτο, αλλά και στη Γερμανία, όπου οι ενώσεις παραγωγών κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για ελλείψεις ρευστότητας.
Όπως επισημαίνει η ανάλυση, όταν ένα κράτος καθιστά την παραγωγή τροφίμων οικονομικά ανέφικτη και επιδοτεί τη μη καλλιέργεια, η επερχόμενη έλλειψη δεν είναι συνέπεια μιας «κλιματικής έκτακτης ανάγκης», αλλά αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών αποφάσεων.