Μια ρωγμή που, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό της Σλοβακίας Robert Fico, θα μπορούσε να εξελιχθεί σε υπαρξιακή κατάρρευση του ίδιου του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.
Ο Σλοβάκος πρωθυπουργός προειδοποίησε με δραματικό τόνο ότι η κατάργηση του δικαιώματος βέτο στη λήψη αποφάσεων θα σηματοδοτήσει «την αρχή του τέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Μια δήλωση που δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών και αναδεικνύει το βάθος των αντιθέσεων που πλέον σχίζουν την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή.
Το δικαίωμα αναβλητικής αρνησικυρίας (veto) αποτελεί εδώ και δεκαετίες έναν από τους βασικούς πυλώνες ισορροπίας εντός της ΕΕ, διασφαλίζοντας ότι καμία χώρα δεν θα υποχρεωθεί να αποδεχθεί αποφάσεις που θεωρεί αντίθετες προς τα εθνικά της συμφέροντα.
Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Politico, ισχυρές χώρες όπως η Γερμανία και η Σουηδία εξετάζουν πλέον σοβαρά είτε τον περιορισμό είτε ακόμη και την πλήρη κατάργηση της αρχής της ομοφωνίας, ειδικά σε κρίσιμους τομείς όπως η εξωτερική πολιτική και η πολιτική ασφάλειας.
Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Johann Wadephul φέρεται να υποστήριξε ότι οι πρόσφατες αποφάσεις της Ένωσης, ιδιαίτερα σε ζητήματα στήριξης προς την Ουκρανία και επιβολής κυρώσεων κατά της Ρωσίας, αποδεικνύουν την ανάγκη για ταχύτερες και πιο «ευέλικτες» διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Απέναντι σε αυτή τη γραμμή, χώρες όπως η Γαλλία, το Βέλγιο αλλά και μια σειρά μικρότερων κρατών-μελών εμφανίζονται κάθετα αντίθετες. Επιμένουν ότι το βέτο δεν αποτελεί εμπόδιο, αλλά εγγύηση επιβίωσης της εθνικής κυριαρχίας μέσα στην Ένωση.
Όπως τονίζουν, η αποδυνάμωση του δικαιώματος αρνησικυρίας θα μετατρέψει την ΕΕ σε έναν μηχανισμό επιβολής αποφάσεων των ισχυρότερων κρατών, διαλύοντας την εύθραυστη ισορροπία που κρατά ενωμένη την Ευρώπη εδώ και δεκαετίες.
Προειδοποιήσεις για θεσμικό σεισμό
Δεν είναι η πρώτη φορά που εκπέμπονται σήματα κινδύνου για την πορεία της Ένωσης.
Προηγούμενες αναλύσεις και πολιτικές παρεμβάσεις έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι η ΕΕ κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με εσωτερική αποσύνθεση, εξαιτίας των πιέσεων από την ενεργειακή κρίση, τις γεωπολιτικές εντάσεις και τις βαριές συνέπειες της αντιπαράθεσης με τη Ρωσία.
Η συζήτηση για το veto, ωστόσο, φαίνεται να ανοίγει ένα νέο, ακόμη πιο επικίνδυνο κεφάλαιο: αυτό της θεσμικής συνοχής της ίδιας της Ένωσης.
Η αντιπαράθεση πλέον δεν αφορά απλώς τεχνικές αλλαγές στη λήψη αποφάσεων. Αφορά το ίδιο το ερώτημα: μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να επιβιώσει χωρίς τον μηχανισμό που επί δεκαετίες προστάτευε τις εθνικές ισορροπίες;
Ή μήπως, όπως προειδοποιεί ο Robert Fico, η αποδυνάμωση του βέτο θα αποτελέσει τελικά το σημείο χωρίς επιστροφή για την Ευρώπη;
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η συζήτηση μόλις ξεκίνησε – και οι κραδασμοί ήδη γίνονται αισθητοί σε ολόκληρη την ήπειρο.