//Γιατί έμεινε αναπάντητη η πρώτη παραβίαση της οριοθετημένης Ελληνικής ΑΟΖ

Γιατί έμεινε αναπάντητη η πρώτη παραβίαση της οριοθετημένης Ελληνικής ΑΟΖ

Η Ελλάδα δεν γνωρίζει πώς να υπερασπιστεί την οριοθετημένη ΑΟΖ της 

Του ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΑΡΥΩΤΗ*

Η ιστορία της Ελλάδας είναι συνυφασμένη με την θάλασσα από αρχαιοτάτων χρόνων αλλά οι σημερινοί Έλληνες δεν έχουν ακόμα εμπεδώσει το μάθημα από την Ναυμαχία της Σαλαμίνας πριν 2500 χρόνια.

Ο Αθηναίος Θεμιστοκλής ανάγκασε τον Ξέρξη να εγκλωβισθεί στα Στενά της Σαλαμίνας, όπου η αριθμητική υπεροχή των Περσών ήταν άχρηστη και προβληματική. Ο Ξέρξης, βέβαιος για τη νίκη του, ανέβηκε σε μία πλαγιά του βουνού Αιγάλεω για να παρακολουθήσει τη ναυμαχία στην οποία ο ελληνικός στόλος πέτυχε μια σημαντική νίκη, αφού κατέστρεψε 300 περσικά πλοία.

Σύμφωνα με τους ιστορικούς, αν οι Πέρσες νικούσαν στη Σαλαμίνα, θα είχε ανακοπεί η ανάπτυξη της Ελλάδας, και κατά συνέπεια ο δυτικός πολιτισμός δεν θα ήταν αυτό που είναι σήμερα. Γι’ αυτό, η ναυμαχία της Σαλαμίνας θεωρείται από τις πιο σημαντικές μάχες στην ανθρώπινη ιστορία.

  • Εμείς όμως, από το 1973 μέχρι σήμερα, δεν γνωρίζουμε πώς να αντιμετωπίσουμε τους Τούρκους στις θάλασσες μας. Δεν έχουμε αντιληφθεί την αξία της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) που θεσμοθετήθηκε το 1982 από την Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

Συγκεκριμένα η UNCLOS αναφέρει:

Άρθρο 56 Δικαιώματα, δικαιοδοσίες και υποχρεώσεις του παράκτιου κράτους στην αποκλειστική οικονομική ζώνη

  1. Στην αποκλειστική οικονομική ζώνη το παράκτιο κράτος έχει:

α) κυριαρχικά δικαιώματα που αποσκοπούν στην εξερεύνηση, εκμετάλλευση, διατήρηση και διαχείριση των φυσικών πόρων, ζωντανών ή μη, των υπερκειμένων του βυθού της θάλασσας υδάτων, του βυθού της θάλασσας και του υπεδάφους αυτού, ως επίσης και άλλες δραστηριότητες για την οικονομική εκμετάλλευση και εξερεύνηση της ζώνης, όπως η παραγωγή ενέργειας από τα ύδατα, τα ρεύματα και τους ανέμους.

Έτσι όταν το επιστημονικό σκάφος Nautical Geo με σημαία Μάλτας που είναι μισθωμένο από Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ για έρευνα που αφορά τον υποθαλάσσιο αγωγό East Med, παρεμποδίστηκε από τουρκικό πολεμικό σκάφος 10 ναυτικά μίλια ανατολικά της Κρήτης, παραβιάσθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία της ελληνοτουρκικής διένεξης η ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη!

Η Ελλάδα δεν έχει ακόμα αντιληφθεί τη σοβαρότητα της κατάστασης και αναφέρει ότι δεν υπήρξε παραβίαση της αιγιαλίτιδας ζώνης της,  ενώ οι Τούρκοι που γνωρίζουν τι συνέβη υποστηρίζουν ότι προέκυψε παραβίαση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου στην τουρκική υφαλοκρηπίδα της περιοχής , παρότι  και αυτοί έκαναν οριοθέτηση ΑΟΖ και όχι υφαλοκρηπίδας με τους Λιβύους. Η Άγκυρα πάντοτε ισχυρίζεται ότι τα νησιά δεν διαθέτουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ αλλά μόνο αιγιαλίτιδα ζώνη 6 ν.μ.

Ο υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Δένδιας, κατά τη διάρκεια της συνάντησης που είχε με τους ΥΠΕΞ της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Νέα Υόρκη παρουσίασε χάρτη με την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων σε απόσταση μόλις δέκα μιλίων από τις ανατολικές ακτές της Κρήτης χωρίς να επισημάνει ότι τα τουρκικά πολεμικά πλοία έχουν παραβιάσει την ΑΟΖ του μεγαλύτερου νησιού της Ελλάδας.

Αυτή η τακτική της Τουρκίας μοιάζει όπως έχω, επανηλειμμένα γράψει, να αντιγράφει την κινεζική προσπάθεια να κλέψει τις ΑΟΖ πέντε γειτονικών κρατών της. Έτσι και η Τουρκία επιχειρεί επίμονα  να κλέψει μέρος από τις ΑΟΖ γειτονικών κρατών της, αλλά η Αθήνα δεν έχει συνειδητοποιήσει πόσο επικίνδυνη είναι για μας αυτή η «κινεζική» νοοτροπία των Τούρκων, ιδιαίτερα τώρα που φαίνεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αναθερμαίνουν τις σχέσεις τους με την Άγκυρα.

Όπως έγραψε στο Slpress ο καθηγητής Κώστας Γρίβας:

«Η επιδίωξη της Τουρκίας είναι τόσο ακραία που κάνει τις αξιώσεις της Κίνας στη Νότιο Σινική Θάλασσα να φαντάζουν σαν υπόδειγμα καλής γειτονίας και σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου! Για την ακρίβεια, ο γράφων δεν γνωρίζει καμμιά περίπτωση στην παγκόσμια ιστορία, τουλάχιστον μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, που έστω να προσεγγίζει τις αξιώσεις της Άγκυρας. Εδώ, βέβαια, μπορεί να πει κανείς ότι από την στιγμή που οι αξιώσεις αυτές είναι παντελώς παράλογες, απλά τις αγνοείς και δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα.»

Ο Ταγίπ Ερντογάν στην πρόσφατη ομιλία του στη ΓΣ του ΟΗΕ δήλωσε:

  • «Ελπίζουμε τα προβλήματα που σχετίζονται με την οριοθέτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών να επιλυθούν στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας. Για αυτό, πρώτα απ’ όλα, είναι όρος να εγκαταλείψουμε την νοοτροπία που αγνοεί την Τουρκία, η οποία έχει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στην ανατολική Μεσόγειο.»

Κύριε Ερντογάν, η ακτογραμμή της Ελλάδας είναι πολύ μεγαλύτερη της δικής σας. Εκτείνεται σε 13.676 χλμ/8.498 ν.μ,  ενώ η δική σας είναι μόνο 7.200 χλμ/4.474 ν.μ. και ένα μεγάλο μέρος της βρίσκεται στην Μαύρη Θάλασσα. Οι  ΗΠΑ διαθέτουν μία  από τις μεγαλύτερες ακτογραμμές του πλανήτη μας (19.924 χλμ./12,380 μίλια) και όμως  δεν καταβρόχθισαν τις ΑΟΖ που ανήκουν στις  γειτονικές Μπαχάμες και Κούβα. Οριοθέτησαν την ΑΟΖ τους με τα δυο αυτά κράτη με την μέθοδο της μέσης γραμμής (ίσης απόστασης).

Ελληνική NAVTEX στην Ελληνική ΑΟΖ Ανατολικά της Κρήτης

Πηγή: Νέα ελληνική Navtex: Το Nautical Geo συνεχίζει κόντρα στις τουρκικές προκλήσεις [χάρτες] | Hellasjournal.com

Ο παρακάτω χάρτης δείχνει ξεκάθαρα ότι οι Τούρκοι μας προκαλούν σε περιοχή που ανήκει στην ΑΟΖ της Ελλάδας, κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά.

 Οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας-Αιγύπτου και Τουρκίας-Λιβύης

Πηγή: Syrigos, A., Atlas of Greek-Turkish relations, Kathimerini (publications), Athens, Dec. 2020, p. 88

Οι Τούρκοι, όπως ήδη αναφέραμε, υποστηρίζουν ότι οι έρευνες διεξάγονταν στην Τουρκική υφαλοκρηπίδα σύμφωνα και με τον σχετικό παράνομο χάρτη που κατέθεσαν  στον ΟΗΕ το 2020.

Η Τουρκική φρεγάτα για να εκφοβίσει το πλήρωμα του ερευνητικού σκάφους επιχείρησε να πλησιάσει σε κοντινή απόσταση , γεγονός που κινητοποίησε το Πολεμικό Ναυτικό.

Μάλιστα ο καπετάνιος του Nautical Geo ενημέρωσε τον κυβερνήτη της τουρκικής φρεγάτας ότι βρίσκεται σε Ελληνικά ύδατα κι έχει λάβει όλες τις απαραίτητες άδειες από τις μόνες αρμόδιες διεθνώς αρχές οι οποίες είναι οι ελληνικές. Βέβαια το Nautical Geo έπρεπε να είχε λάβει οδηγίες από την ελληνική κυβέρνηση και να εξηγήσει ότι  διεξάγει έρευνες στην ελληνική ΑΟΖ.

Πάντως το ελληνικό Πεντάγωνο διέψευσε την είδηση ότι η φρεγάτα Gemlik που αντικατέστησε την Oruc Reis κινήθηκε εντός της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης, ενώ ούτε η αξιωματική αντιπολίτευση πήρε χαμπάρι τι πραγματικά διακυβεύεται αναφερόμενη σε παραβίαση της αιγιαλίτιδας ζώνης μας.

  • Να επισημάνουμε εδώ ένα άλλο λάθος μας. Επεκτείναμε την αιγιαλίτιδα ζώνη μας στα 12 ν.μ. στην βόρεια περιοχή της Κρήτης και αφήσαμε απροστάτευτο το υπόλοιπο νησί.

Η τουρκική φρεγάτα παραμένει στην περιοχή σε μεγαλύτερη απόσταση από το ερευνητικό σκάφος και βρίσκεται υπό συνεχή επιτήρηση από πλωτά του Λιμενικού. Παραβίαση ΑΟΖ δεν την αντιμετωπίζεις πάντως με το Λιμενικό αλλά με πολεμικά πλοία. Μόνο η Κίνα έχει παραβιάσει ΑΟΖ άλλων κρατών λόγω της αδυναμίας αυτών να υπερασπιστούν τις θάλασσές τους.

Η Τουρκία παραβιάζει για δεύτερη φορά ΑΟΖ χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο και η αντίδραση της Ελλάδας έπρεπε να είναι άμεση. Η Κύπρος δεν έχει επαρκή αμυντική δυνατότητα να υπερασπιστεί την ΑΟΖ της, αλλά εμείς τη διαθέτουμε.