Ὁ σκηνοθέτης τῆς «Φόνισσας» τονίζει στήν «Ἑστία τῆς Κυριακῆς» ὅτι ὀφείλουμε νά διεκδικοῦμε φυσικό ἀέριο, πετρέλαιο, ὑφαλοκρηπῖδα, ΑΟΖ, ἀλλά μέ τόν ἴδιο πατριωτισμό ὀφείλουμε νά προστατεύουμε τήν γλῶσσα μας καί τόν πολιτισμό μας.
«Πιστεύω», δηλώνει, «σέ αὐτό τό τρίπτυχο πού σέ ἄλλες ἐποχές ὑπέφερε, τό “Πατρίδα, Θρησκεία, Οἰκογένεια”. Ἄν αὐτές οἱ ἔννοιες ἦταν σεβαστές καί εἶχαν οἰκειοποιηθεῖ συνειδητά ἀπό τούς Ἕλληνες, δέν θά εἴχαμε συμμορίες παιδιῶν 13ετῶν, βία καί φόβο στήν κοινωνία»
Μέθεξις, κοινωνία σώματος Ἑλληνικοῦ πνεύματος μέ ἱεροφάντη τόν Σωτήρη Χατζάκη, τό ἔργο «Ἡ Φόνισσα» τοῦ Ἀλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, πού ἐχαρακτηρίσθη ὡς παράστασις-φαινόμενο, μέ ἱέρεια τήν κορυφαία τραγωδό Λυδία Κονιόρδου, παρουσιάζεται στό καλλιτεχνικό ἄδυτο» τοῦ νέου θεατρικοῦ χώρου «Ἔργον».
- ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΙΣ στόν ΜΑΚΗ ΔΕΛΗΠΕΤΡΟ
Ὁ σκηνοθέτης, πού ὁμίλησε στήν «ΕτΚ», ἐπεσήμανε: «Ἡ παράσταση, προτείνοντας τήν ἐμπειρία τοῦ λαϊκοῦ δρώμενου, τό συνδέει ἄμεσα μέ τό ἀρχαῖο δρᾶμα. Δέν πρέπει ὡστόσο νά λησμονοῦμε ὅτι ἡ μυθολογική καταγωγή τῆς “Φόνισσας” συγχρωτίζεται μέ τήν χριστιανική πίστη τοῦ δημιουργοῦ της. Ἀπελευθερώνονται ἔτσι στοιχεῖα ἐκρηκτικά τοῦ ἑλληνορθόδοξου πολιτισμοῦ, εὔκολα ἀνιχνεύσιμα στίς καθημερινές καί στίς λατρευτικές ἐκδηλώσεις τοῦ λαοῦ μας. Ἄς θεωρηθεῖ, λοιπόν, ἡ παράσταση μιά ἐλεγεία πού ὀργανώνεται σκηνικά μέ τόν τρόπο τῆς τραγωδίας. Μιᾶς τραγωδίας ἁπλῶν ἀνθρώπων, πού, ἐπειδή εἶναι τόσο μικροί καί ἀσήμαντοι καί μόνον Ἕλληνες, ἀκριβῶς γι᾿ αὐτό εἶναι τόσο μεγάλοι καί παγκόσμιοι».
Ἐχαρακτήρισε ἐπίσης τήν «Φόνισσα» «ἔργο λογοτεχνικό, μέ μεικτή γλῶσσα, σπειροειδῆ κίνηση καί θυμική συμπεριφορά, πού ὀργανώθηκε σέ κείμενο θεατρικό, μέ στόχο ὄχι τήν παράσταση μέ κλασσικούς ὅρους, ἀλλά τό λαϊκό δρώμενο (τελετουργία, μύηση, μαζική λατρεία), γιά νά καταδυθεῖ μέ διαύγεια στό ἦθος τοῦ κεντρικοῦ προσώπου, στήν Φραγκογιαννοῦ».
Ὁ ἴδιος δηλώνει-ἐξομολογεῖται στήν «Ἑστία»: «Ἀσχολήθηκα περισσότερο μέ τήν περίοδο τῆς “Φόνισσας” καί τῶν διηγημάτων. Εἶναι μιά γραφή πού ἀποτυπώνει ὅλους τούς χαρακτῆρες, τούς ψυχισμούς τῶν ἀνθρώπων ἐκεῖ… Ὁ συγγραφέας χρησιμοποιεῖ μιά γλῶσσα τριπλῆ: ἡ πρώτη εἶναι ἡ καθομιλουμένη καθαρεύουσα τῆς ἐποχῆς, ἡ δεύτερη εἶναι ἡ γλῶσσα τῆς Λειτουργίας τῆς ἐκκλησίας καί ἡ τρίτη εἶναι οἱ τοπικοί ἰδιωματισμοί τῶν λαϊκῶν του ἡρώων. Αὐτά συνθέτουν ἕνα γλυπτό γλώσσας συγκλονιστικό, τό ὁποῖο ὅποιος ἐπιχειρήσει νά τό ἀλλάξει, δέν μπορεῖ νά ἐπικοινωνήσει μέ τόν συγγραφέα, γιατί ὁ συγγραφέας εἶναι ἡ γλῶσσα του! Στίς περιγραφές τά ἄυλα παύουν νά εἶναι ἄυλα καί γίνονται ὀργανικά. Ὅπως στήν “Φόνισσα”, πού περνᾶ καταδιωκόμενη καί ἡ φύση τήν κατατρέχει, τήν κυνηγάει…».
Θέατρο, συγχρωτισμός τοῦ Ἀρχαίου κόσμου μέ τήν Χριστιανοσύνη
Γιά τόν σκηνοθέτη-διασκευαστή τοῦ ἔργου: «Ὁ Παπαδιαμάντης ἐγνώριζε, εἶμαι βέβαιος, τήν προϋπάρχουσα λογοτεχνία. Ἀλλά ἡ γνώση του πάει καί πιό πίσω, πάει στό δρᾶμα, στήν ἑλληνική Μυθολογία. Μέσα στόν Παπαδιαμάντη ὑπάρχει ἕνας συγχρωτισμός τοῦ Ἀρχαίου κόσμου μέ τήν Χριστιανοσύνη. Ἔχουμε μιά εἰκόνα ἀντίθεσης καί πολέμου τοῦ Ἀρχαίου κόσμου μέ τόν Χριστιανισμό. Εἶναι συνήθως ἀπατηλό, γιατί ὁ Χριστιανισμός διέσωσε τά κείμενα τῆς Ἀρχαιότητας· οἱ μοναχοί καί οἱ πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ἀναφέρονται στήν ἀρχαία φιλοσοφία καί τό ἀρχαῖο δρᾶμα. Καί αὐτό εἶναι πού ἀποτελεῖ τήν ταυτότητα τοῦ σύγχρονου Νεοέλληνα.
Εἶναι ἕνα ὅπλο πολιτιστικό καί πολιτικό, γιά τήν διαχρονία τοῦ Ἔθνους. Καί ἀναρωτιέμαι γιατί οἱ πολιτικοί δέν τό χρησιμοποιοῦν, ὅταν ὑπάρχουν θέματα πού ἀμφισβητοῦν αὐτήν τήν ἑνότητα καί τήν διαχρονία τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Εἶναι ἕνα ὅπλο αὐτή ἡ διαχρονία, πού θά ἀποενοχοποιοῦσε καί αὐτήν τήν ἐποχή τοῦ Βυζαντίου, πού θεωρεῖται ξένο σῶμα, ἀλλά δέν εἶναι ἔτσι. Καί ἡ Ἀναγέννηση εἶναι Ἑλληνική ἱστορία. Ὅταν ἔπεσε ἡ Πόλη, 300.000 ἄνθρωποι ἔφυγαν καί πῆγαν στήν Βενετία καί στίς ἀκτές τῆς Ἰταλίας, καί ἀπό ἐκεῖ ξεκίνησε ἕνα κίνημα πού ἔφερε τήν Ἀναγέννηση, ἡ ὁποία δέν εἶναι ἰταλική ὑπόθεση. Εἶναι Ἑλληνική! Ἐάν λοιπόν αὐτό τό κράτος ἔδινε μία προτεραιότητα στόν Πολιτισμό καί τήν Παιδεία, ἴσως αὐτή ἡ χώρα νά ἦταν διαφορετική».
Ὑπάρχουν κείμενα θρησκευτικά, ἐγκεκριμένα, πού εἶναι γραμμένα μέ ψηφιδωτά λέξεων ἀπό τόν… Εὐριπίδη!
Ὁ κρυφός κόσμος τῆς διαχρονίας τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἶναι ἀεί παρών. Ὁ κ. Χατζάκης τονίζει χαρακτηριστικῶς: «Τά λαϊκά δρώμενα, οἱ Μποῦλες, τά Ἀναστενάρια γίνονται μέ τήν εἰκόνα τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου. Τά λαϊκά δρώμενα προϋπῆρχαν τοῦ θεάτρου, εἶναι ἐκδηλώσεις τῆς κοινότητας. Εἶναι κοινοτικές λειτουργίες, διαβατήριες τελετές, μυητικά περάσματα. Αὐτά πέρασαν στό ἀρχαῖο δρᾶμα, πού ἦταν πολύ σεβαστό ἀπό τούς φωτισμένους ἱεράρχες, στόν φωτισμένο Χριστιανικό κόσμο.
Καί πέρασαν μέσα ἀπό τό “θρησκευτικό θέατρο” στήν Λειτουργία τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ Ἐκκλησία, ἐπειδή ὁ κόσμος δέν κατανοοῦσε τήν ἱστορία τοῦ Χριστοῦ, δημιούργησε καί τά ἱερά δράματα, πού τά παρουσίαζε σέ αὐλές καί πάνω σέ κάρρα, τίς ἐποχές τῆς Ἱστορίας τοῦ Χριστοῦ. Μέσῳ τοῦ θεάτρου, ἡ Ἐκκλησία ἔφερε τόν κόσμο κοντά. Ὑπάρχουν κείμενα θρησκευτικά, ἐγκεκριμένα ἀπό τήν Ἐκκλησία, τά ὁποῖα εἶναι γραμμένα μέ ψηφιδωτά λέξεων ἀπό τόν… Εὐριπίδη! Ἕνα τέτοιο ἔργο δέν θά μποροῦσε νά παιχτεῖ στήν Ἐπίδαυρο; Γιατί δέν παίζεται;
Ἡ Ἐπίδαυρος εἶναι ἀπαγορευτική γιά τά θρησκευτικά δράματα, ἐνῷ ἔχουν παιχτεῖ ἄλλα καί ἄλλα. Ἡ Ἐπίδαυρος ἀπό ἱερός χῶρος ἔχει μετατραπεῖ σέ ἰδιοκτησία τοῦ περίφημου “Δικαιωματισμοῦ”. Τοῦ κακοῦ Δικαιωματισμοῦ, μέ παραστάσεις ἀνάξιες νά παίζονται ἐκεῖ. Πρόσχημα ὅτι παίζονται μόνον ἀρχαῖα ἔργα. Ἔχει παιχτεῖ καί Σαίξπηρ, καί Ὄπερα, καί Μπέκετ. Θά ἦταν ἐκπληκτικό νά δοῦμε ἐκεῖ ἕναν συγχρωτισμό τοῦ Ἀρχαίου κόσμου καί τῆς Χριστιανοσύνης. Αὐτό θά τόνωνε τήν πίστη τῶν ἀνθρώπων σέ αὐτό πού εἶναι σήμερα ἡ Ἑλλάδα καί ὁ Ἑλληνισμός. Ἔτσι, σκέφτηκα νά κάνω αὐτήν τήν δύσκολη διασκευή, γιά νά τονίσω τήν διαχρονία τῆς Ἑλληνικῆς σκέψης καί ἐμπειρίας…».
Ὁ κ. Χατζάκης συνέχισε λέγων: «Βλέπεις γυναῖκες νά μιλᾶνε τήν γλῶσσα τοῦ Παπαδιαμάντη, νά θρηνοῦν, νά κουτσομπολεύουν, νά σχολιάζουν, ὅπως γίνεται μέσα στήν κοινότητα, νά μιλοῦν, νά χαίρονται, καί αὐτό στήν… καθαρεύουσα. Καί δέν ξενίζει κανέναν! Τήν πρώτη φορά πού παίχτηκε, σέ πέντε περιόδους στήν Ἑλλάδα, ἀλλά καί σέ Κύπρο, Πολωνία, Ἀγγλία, Νότια Ἀφρική, Κούβα καί ἀλλοῦ, οἱ ἀπαντήσεις συσχέτιζαν τά πρόσωπα μέ τό ἀρχαῖο δρᾶμα. Ἔλεγαν Μήδεια… 2000! Στήν Φρανκφούρτη ἔλεγαν ὅτι ὁ Πολιτισμός θά μποροῦσε νά εἶναι τό ἐθνικό κεφάλαιο τῆς Ἑλλάδας. Μαζί βέβαια μέ τά “ὅπλα ἀποτροπῆς”, τόν Στρατό. Ὁ Πολιτισμός εἶναι ἕνα ὑπερόπλο. Περιέχει Ἀρχαῖο κόσμο, Χριστιανοσύνη, σύγχρονη κοινωνική ἐμπειρία. Τήν νέα Ἑλληνική ποίηση –Σεφέρη, Ἐλύτη, Ρίτσο–, τόν Μίκη, τόν Μᾶνο. Τήν δική μας Ἀναγέννηση».
Ἡ Ἑλλάς θά ἦταν ἡ ἡ πλουσιωτέρα χώρα στόν κόσμο, ἄν ἔπαιρνε δικαιώματα ἀπό τούς τρεῖς Τραγικούς
«Ὁ Ζάν-Λύκ Γκοντάρ ἔλεγε: “Μόνον τά δικαιώματα νά παίρνατε ἀπό τούς τρεῖς τραγικούς ποιητές, Αἰσχύλο, Σοφοκλῆ, Εὐριπίδη, θά ἤσαστε ἡ πλουσιώτερη χώρα στόν κόσμο”! Ὀφείλουμε νά διεκδικοῦμε φυσικό ἀέριο, πετρέλαιο, ὑφαλοκρηπῖδα, ΑΟΖ, ἀλλά μέ τόν ἴδιο πατριωτισμό ὀφείλουμε νά προστατεύουμε τήν γλῶσσα μας καί τόν πολιτισμό μας! Καί τό πολυτονικό τῆς “Ἑστίας”, πού διαβάζω κάθε μέρα· στό θέατρο ἡ ὀξεῖα καί ἡ περισπωμένη, ἀκόμη καί τό ὠμέγα, ἀποτελοῦν τρόπο ἐκφορᾶς. Εἶμαι φανατικός, τό ὁμολογῶ, μέ τήν γλῶσσα της! Πιστεύω σέ αὐτό τό τρίπτυχο, πού σέ ἄλλες ἐποχές ὑπέφερε, τό “Πατρίδα, Θρησκεία, Οἰκογένεια”.
Ἄν αὐτές οἱ ἔννοιες ἦταν σεβαστές καί εἶχαν οἰκειοποιηθεῖ συνειδητά ἀπό τούς Ἕλληνες, δέν θά εἴχαμε συμμορίες παιδιῶν 13ετῶν, βία καί φόβο στήν κοινωνία, αὐτήν τήν ἀσπόνδυλη κατάσταση, γιατί χάθηκε τό μεσημεριανό τραπέζι, ἡ ἐπαφή τοῦ γονιοῦ μέ τό παιδί. Ἐπικοινωνοῦν μέ σημειώματα στό ψυγεῖο. Πιστεύω πώς εἶναι σχέδιο. Ἦρθε ἀπό τήν Εὐρώπη, ἀπενεργοποίησε τούς ἐκπαιδευτικούς μέ τήν ἀπάθεια, καί τώρα λ.χ. μέ τήν “τράπ” μουσική, πού ἔχει 95% ἀκρόαση στά παιδιά τοῦ δημοτικοῦ, ὠθεῖ τούς νέους, προτρέπει σέ βία, παραβατικό πλουτισμό καί στά ναρκωτικά! Τήν ἐπιτρέπουν. Καί λέμε γιατί ἡ κοινωνία ἔχει τόσα προβλήματα.
Μόνον ὁ ἑλληνοκεντρικός πολιτισμός, ὁ Χριστιανικός, θά ἀνυψώσει αὐτήν τήν χώρα. Γιά αὐτό καί ἐμεῖς θέλουμε νά συμβάλουμε σέ αὐτό μέ τήν “Φόνισσα”. Μέ τήν πνευματικότητα. Καί μέ τό νά φέρουμε νέους ἀνθρώπους στό θέατρο, γιά νά συν-κινηθοῦν, νά κινηθοῦν ἐτυμολογικῶς ἀπό κάτι σέ κάτι, νά μετατοπιστοῦν ψυχικά. Ἄκου τραγούδι τοῦ Μάνου, τοῦ Ξαρχάκου. Δέν εἶσαι μετά ὁ ἴδιος. Αὐτό εἶναι τό νόημα τῆς Τέχνης. Νά σέ πάρει ἀπό τήν ἀπαισιοδοξία καί τόν μηδενισμό καί νά σέ κάνει ἕναν ἄνθρωπο πού κάπου πιστεύει, κάπου ἐλπίζει, μετέχει στήν συλλογικότητα…».
Τό νέο θέατρο εὑρίσκεται ἐπί τῶν ὁδῶν Ζωοδόχου Πηγῆς 3 καί Ἀκαδημίας. Τηλ. 2110211301. Εἰσιτήρια ticketservices.gr, τηλεφωνικῶς 2107234567. Ἐκδοτήριο Πανεπιστημίου 39, Στοά Πεσμαζόγλου. Πάρκιν ἔναντι θεάτρου.
Τί εΙδους διαπραγμάτευσις Εγένετο μέ τούς Βουλγάρους;
Τά ὀστᾶ τοῦ Τσάρου Σαμουήλ ἐπιστρέφουν στήν χώρα του, κατόπιν διαπραγματεύσεων πού ἀπέδωσαν στήν Ἑλλάδα… 48 ἐκ τῶν 1.300 κλαπέντων ὑπό τοῦ βουλγαρικοῦ στρατοῦ κειμηλίων. Ὁ «ἀπελευθερωτής τῶν Ἰωαννίνων», ὅπως ἦταν τό προσωνύμιο τοῦ ταγματάρχου Ἰωάννου Βελισσαρίου, ἐφονεύθη στήν Μάχη τῆς Κρέσνας, στίς 13 Ἰουλίου 1913, σέ ἡλικία 52 ἐτῶν. Τά ὀστᾶ του παραμένουν σέ βουλγαρικό ἔδαφος, στό ὕψωμα 1378, ἐκεῖ ὅπου ἔπεσε ὑπέρ πατρίδος μαζί μέ τόν ἐγγονό τοῦ Θεοδώρου Κολοκοτρώνη, Γεώργιο.
Ὅταν ὁ Βασιλεύς καί Ἀρχιστράτηγος, Κωνσταντῖνος Α΄, ἐπληροφορήθη τόν θάνατο τοῦ ταγματάρχου ἐπί τοῦ πεδίου, ἔγραψε: «Χαιρετίζω τόν Ἥρωα τῶν Ἡρώων». Τά ὀστᾶ του εὑρίσκονται ὁμοῦ μέ αὐτά τῶν πεσόντων στρατιωτῶν του σέ χέρσο, ἔξωθεν τοῦ ἐκεῖ κοιμητηρίου. Ὕστερα ἀπό 113 ἔτη, οἱ νεκροί μας παραμένουν ἐκεῖ. Παρά τίς κατά καιρούς προσπάθειες, δέν ἔχουν μεταφερθεῖ στήν Ἑλλάδα. Εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, τό ΓΕΕΘΑ ἔχει ἐντοπίσει τό ἀκριβές σημεῖο ταφῆς. Στό Μπλαγκόεβγκραντ, πρώην Ἄνω Τζουμαγιά. Τί εἴδους διαπραγμάτευσις ἐγένετο;
estianews.gr/