Το Ινστιτούτο καταγγέλλει ανεξέλεγκτη δράση μεταξύ Σάμου, Φούρνων και Πάτμου, ακόμη και μέσα σε προστατευόμενη περιοχή – Στο στόχαστρο η απουσία των ελληνικών Αρχών, παρά την παρουσία σκαφών του Λιμενικού και της Frontex
Σοβαρή καταγγελία για πολυήμερη, παράνομη και καταστροφική αλιευτική δραστηριότητα τεσσάρων τουρκικών μηχανότρατων εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων φέρνει στο φως το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος».
Σύμφωνα με τη δημόσια παρέμβαση του Ινστιτούτου, τα τουρκικά αλιευτικά δραστηριοποιούνται επί τουλάχιστον επτά συνεχόμενες ημέρες και νύχτες σε μία μεγάλη θαλάσσια έκταση μεταξύ Σάμου, Φούρνων, Αρκιών, Πάτμου, Αγαθονησίου και των γύρω νησίδων.
Η καταγγελία δεν περιορίζεται στην παράνομη είσοδο ξένων αλιευτικών στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Αφορά και τη χρήση μηχανότρατας σε μία από τις πλέον ευαίσθητες οικολογικά περιοχές του ανατολικού Αιγαίου, κατά τη διάρκεια μάλιστα της θερινής περιόδου, όταν –όπως επισημαίνει το Ινστιτούτο– απαγορεύεται στην Ελλάδα η χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων.
«Πρόσχημα» μία μικρή ζώνη διεθνών υδάτων
Αφετηρία της δραστηριότητας των τεσσάρων μηχανότρατων φέρεται να αποτελεί μία περιορισμένη έκταση διεθνών υδάτων νότια της Σάμου, με διαστάσεις περίπου 8 επί 13 χιλιόμετρα.
Όπως υποστηρίζει το «Αρχιπέλαγος», η συγκεκριμένη ζώνη θα μπορούσε να αλιευθεί από μία μόνο μηχανότρατα μέσα σε λίγες ώρες. Παρ’ όλα αυτά, τέσσερα τουρκικά αλιευτικά παραμένουν στην ευρύτερη περιοχή επί τουλάχιστον μία εβδομάδα, κινούμενα σε πολύ μεγαλύτερη θαλάσσια έκταση.
Με βάση τις μαρτυρίες αλιέων και κατοίκων, αλλά και τις καταγραφές των ερευνητικών σκαφών του Ινστιτούτου, κατά τη διάρκεια της νύχτας οι μηχανότρατες φέρονται να εισέρχονται βαθύτερα στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Το Ινστιτούτο υποστηρίζει ότι έχουν καταγραφεί ακόμη και κινήσεις μέσα στην προστατευόμενη θαλάσσια περιοχή των Φούρνων.
Το περιστατικό, σύμφωνα με την καταγγελία, δεν είναι μεμονωμένο. Αντίστοιχα φαινόμενα επαναλαμβάνονται επί σειρά ετών στην περιοχή και παρουσιάζουν ολοένα μεγαλύτερη ένταση.
Μέσα στην πρώτη προστατευόμενη ζώνη των Φούρνων
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η καταγγελλόμενη είσοδος των μηχανότρατων στη ζώνη προστασίας των κοραλλιγενών οικοσυστημάτων του συμπλέγματος των Φούρνων.
Τον Ιούνιο του 2025 θεσμοθετήθηκε, με υπουργική απόφαση, προστατευόμενη ζώνη 430 τετραγωνικών χιλιομέτρων, στην οποία απαγορεύεται η αλιεία με μηχανότρατες. Ήταν η πρώτη φορά που κοραλλιγενείς σχηματισμοί στην Ελλάδα αποκτούσαν συγκεκριμένη θεσμική προστασία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου «Αρχιπέλαγος», στα νερά των Φούρνων έχουν καταγραφεί περισσότερα από 300 είδη, τα οποία ανήκουν σε 113 διαφορετικά γένη. Στην περιοχή υπάρχουν εκτεταμένα «δάση» κόκκινων γοργονιών και μαύρων κοραλλιών, ενώ οι κοραλλιγενείς σχηματισμοί δημιουργούνται σε βάθος αιώνων ή ακόμη και χιλιετιών.
Η καταστροφή τους, επομένως, δεν είναι εύκολα αναστρέψιμη. Οι βαριές μεταλλικές πόρτες και τα δίχτυα των μηχανότρατων σύρονται στον πυθμένα, ισοπεδώνοντας σύνθετους βιότοπους, διαταράσσοντας περιοχές αναπαραγωγής και προκαλώντας σοβαρές απώλειες σε είδη που δεν αποτελούν καν τον στόχο της αλιείας.
Τα ερευνητικά σκάφη προσπαθούν να τις αποτρέψουν
Το Ινστιτούτο αναφέρει ότι τα ερευνητικά του σκάφη βρίσκονται ήδη στα νερά της περιοχής και, παράλληλα με το επιστημονικό τους έργο, καταγράφουν τις κινήσεις των μηχανότρατων.
Όπου είναι δυνατόν, τα πληρώματα επιχειρούν να αποτρέψουν τα περιστατικά παράνομης και καταστροφικής αλιείας, παραμένοντας για ώρες κοντά στα συγκεκριμένα σκάφη. Τα ερευνητικά πλοία εναλλάσσονται στην περιοχή, όμως είναι αδύνατον να βρίσκονται σε συνεχή επιφυλακή καθ’ όλη τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου.
Άλλωστε, όπως ξεκαθαρίζει το «Αρχιπέλαγος», η επιτήρηση των ελληνικών χωρικών υδάτων, ο έλεγχος των αλιευτικών σκαφών και η εφαρμογή της νομοθεσίας δεν αποτελούν αρμοδιότητα ενός επιστημονικού φορέα, αλλά των ελληνικών κρατικών Αρχών.
Βαριά καταγγελία για απουσία των ελληνικών Αρχών
Το πλέον αιχμηρό σημείο της ανακοίνωσης αφορά τη στάση των αρμόδιων υπηρεσιών.
Το Ινστιτούτο κάνει λόγο για «παντελή απουσία» των ελληνικών Αρχών και εκτιμά ότι, έπειτα από τουλάχιστον μία εβδομάδα συνεχούς δραστηριότητας των τουρκικών μηχανότρατων, προκύπτει ότι δεν έχουν δοθεί εντολές ουσιαστικής επέμβασης.
Η καταγγελία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα από το γεγονός ότι στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή επιχειρούν δεκάδες σύγχρονα περιπολικά σκάφη του Λιμενικού Σώματος και της Frontex. Κατά το Ινστιτούτο, η απουσία ελέγχου και αποτροπής δημιουργεί κλίμα ανοχής και ενθαρρύνει όσους γνωρίζουν ότι μπορούν να παραβιάζουν τη νομοθεσία χωρίς συνέπειες.
Μέχρι την ώρα σύνταξης του ρεπορτάζ δεν είχε δημοσιοποιηθεί επίσημη απάντηση από το Λιμενικό Σώμα για τις συγκεκριμένες καταγγελίες, ούτε ενημέρωση για ενδεχόμενη επιχείρηση εντοπισμού ή απομάκρυνσης των αλιευτικών.
Πλέον ζητούνται συγκεκριμένες απαντήσεις: Είχαν ενημερωθεί οι κατά τόπους λιμενικές Αρχές; Έχουν καταγραφεί τα στίγματα των τεσσάρων πλοίων; Πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι ή αναγνωρίσεις; Υπήρξαν εντολές παρέμβασης και, εάν όχι, για ποιον λόγο;
«Το ζήτημα δεν είναι εθνικιστικό»
Το «Αρχιπέλαγος» διευκρινίζει ότι η παρέμβασή του δεν έχει εθνικιστική αφετηρία. Στόχος του, όπως τονίζει, είναι η προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και των φυσικών πόρων της χώρας, ανεξαρτήτως της εθνικότητας των αλιευτικών σκαφών που προκαλούν την καταστροφή.
Μάλιστα, αναγνωρίζει ότι η συγκεκριμένη περιοχή έχει δεχθεί μεγάλη πίεση και από ελληνικές μηχανότρατες, εξαιτίας της εντατικής αλιείας και της υπερεκμετάλλευσης των ιχθυαποθεμάτων.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η θερινή παύση των συρόμενων αλιευτικών εργαλείων θεωρείται κρίσιμη. Πρόκειται για τη μικρή χρονική περίοδο κατά την οποία τα ιχθυαποθέματα και οι βιότοποι του Αιγαίου μπορούν να ανακάμψουν, έστω και μερικώς, από την πίεση που δέχονται όλο τον υπόλοιπο χρόνο.
«Δεν χρειάζονται νέοι νόμοι – Να εφαρμοστούν οι υπάρχοντες»
Το μήνυμα του Ινστιτούτου είναι σαφές: δεν απαιτούνται νέες εξαγγελίες και επιπλέον νομοθετικές ρυθμίσεις. Το απαραίτητο νομικό πλαίσιο υπάρχει ήδη.
Αυτό που απουσιάζει είναι η εφαρμογή του, η συστηματική επιτήρηση και η πραγματική δυνατότητα αποτροπής. Μία προστατευόμενη περιοχή δεν προστατεύεται μόνο με μία υπουργική απόφαση και με γραμμές πάνω σε έναν χάρτη. Χρειάζεται παρουσία στο πεδίο, συνεχής έλεγχος και άμεση επέμβαση όταν διαπιστώνεται παρανομία.
Η καταγγελία για τις τέσσερις τουρκικές μηχανότρατες δεν αφορά μόνο ένα περιβαλλοντικό έγκλημα. Θέτει σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο το ελληνικό κράτος μπορεί και επιθυμεί να επιβάλει τους νόμους του στα ίδια του τα χωρικά ύδατα. Και όσο τα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα, τόσο όσοι παρανομούν στο Αιγαίο θα γνωρίζουν ότι μπορούν να συνεχίσουν ανενόχλητοι.