Στόχος η Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά της – Έντονη ανησυχία σε Βρυξέλλες και Βαλτική
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν την κατάργηση κονδυλίων που χρηματοδοτούσαν αμυντικά προγράμματα σε ευρωπαϊκές χώρες που συνορεύουν με τη Ρωσία, σε μια κίνηση που ερμηνεύεται ως πίεση προς την Ευρώπη να επωμιστεί μεγαλύτερο βάρος για την ίδια της την ασφάλεια.
Η εξέλιξη ήρθε λίγες μόλις ώρες μετά την απαίτηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προς τη λεγόμενη «Συμμαχία των Προθύμων» να σταματήσουν οι αγορές ρωσικού πετρελαίου, επιβεβαιώνοντας την κλιμάκωση των αμερικανικών πιέσεων.
Τέλος στην αμερικανική χρηματοδότηση
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, αξιωματούχοι του Πενταγώνου ενημέρωσαν την περασμένη εβδομάδα Ευρωπαίους διπλωμάτες ότι οι ΗΠΑ δεν θα καλύπτουν πλέον προγράμματα εκπαίδευσης και εξοπλισμού στρατών της Ανατολικής Ευρώπης – χωρών που θεωρούνται «πρώτη γραμμή» σε περίπτωση σύγκρουσης με τη Ρωσία.
Η χρηματοδότηση υπαγόταν σε συγκεκριμένο άρθρο νόμου που απαιτούσε έγκριση του Κογκρέσου. Η κυβέρνηση Τραμπ δεν ζήτησε νέα κονδύλια, ενώ τα ήδη εγκεκριμένα ποσά θα ισχύουν μόνο έως τον Σεπτέμβριο του 2026.
Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου υπερασπίστηκε την απόφαση, υπογραμμίζοντας ότι συνδέεται με το εκτελεστικό διάταγμα που υπέγραψε ο Τραμπ την πρώτη μέρα της θητείας του και είναι «απόλυτα συνεπής με τη μακροχρόνια θέση του προέδρου να διασφαλίσει πως η Ευρώπη θα αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά της».
Σε ευρωπαϊκές πλάτες το βάρος
Σύμφωνα με εκτιμήσεις στο Κογκρέσο, ο περιορισμός θα επηρεάσει προγράμματα συνολικού προϋπολογισμού άνω του 1 δισ. δολαρίων, μειώνοντας κατά εκατοντάδες εκατομμύρια τις σημερινές ροές χρηματοδότησης προς κράτη που συνορεύουν με τη Ρωσία.
Από το 2018 έως το 2022, οι ΗΠΑ είχαν διαθέσει 1,6 δισ. δολάρια μέσω του ίδιου νόμου, με βασικούς αποδέκτες την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία. Ευρωπαίος αξιωματούχος τόνισε ότι η νέα κίνηση αποσκοπεί στο να ωθήσει τις πλουσιότερες χώρες της ΕΕ να συμβάλουν περισσότερο στη χρηματοδότηση της ασφάλειας των ανατολικών μελών.
Αντιδράσεις και ανησυχία
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντέδρασαν με αιφνιδιασμό, ζητώντας διευκρινίσεις από την Ουάσιγκτον. Διπλωμάτες προειδοποίησαν ότι ενδέχεται να υπάρξουν σοβαρά κενά αν η εθνική χρηματοδότηση των χωρών πρώτης γραμμής δεν επαρκεί.
«Αν οι περικοπές είναι δραστικές, οι επιπτώσεις θα είναι μεγάλες», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης, σημειώνοντας ότι ακόμη και το ΝΑΤΟ θα επηρεαστεί, αφού μέρος των κονδυλίων διοχετευόταν μέσω της Συμμαχίας. Ένας δεύτερος διπλωμάτης χαρακτήρισε την απόφαση πηγή «μεγάλης ανησυχίας και αβεβαιότητας», υπενθυμίζοντας τις προηγούμενες μειώσεις της αμερικανικής διεθνούς βοήθειας από τον Τραμπ.
Από πλευράς Κογκρέσου, η Δημοκρατική γερουσιαστής Jeanne Shaheen, μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων, έκανε λόγο για «λανθασμένη κίνηση» που «στέλνει το λάθος μήνυμα, την ώρα που προσπαθούμε να πιέσουμε τον Πούτιν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να αποτρέψουμε τη ρωσική επιθετικότητα».