Στράτος Θεοδοσίου: Κορυφαίος καθηγητής Αστροφυσικής και Αστρονοµίας μιλάει στον Δημήτρη Δανίκα

….-Τώρα, µια και µίλησες πριν για την ατµόσφαιρα, αυτό µε την κλιµατική αλλαγή είναι γεγονός; Γιατί µερικοί λένε ότι αυτά συνέβαιναν και στο παρελθόν. Μήπως είναι µια επινόηση; «Εγώ θα ήθελα καλύτερα να µην το πούµε “κλιµατική αλλαγή”, να το πούµε “κλιµατική κρίση”. Γιατί ναι µεν παρουσιάζονται κάποια θέµατα τα οποία όµως ήταν και παλαιότερα. Τώρα αν εµείς ανθρωπολογικά πέσαµε πάνω στα δάση και τα κόψαµε και δεν αφήνουµε τις ρίζες των δέντρων να τραβάνε το χώµα, όταν ρίξει µια βαριά µπόρα θα έχουµε καταστροφές. Εγώ θυµάµαι όταν ήµουνα µικρός, ας πούµε πριν από 60 χρόνια, ότι έγινε µια τεράστια καταστροφή στα δυτικά προάστια της Αθήνας. Ο Κηφισός, που τότε είχε την κοίτη του και δεν την είχαν κλείσει, πληµµύρισε και όλα τα γύρω προάστια, από το Περιστέρι µέχρι και το Μοσχάτο, πληµµύρισαν. Οταν είχαµε την τελευταία πληµµύρα στο Μοσχάτο πριν από 15 χρόνια, που ήταν τεράστια, η καταιγίδα είχε γίνει στην Πεντέλη, δεν είχε γίνει στα δυτικά προάστια ή στο κέντρο της Αθήνας. Απλώς τώρα και περισσότερη πληροφόρηση έχουµε, και πηγαίνουν οι δηµοσιογράφοι και παίρνουν φωτογραφίες, και πιο καλά οργανωµένοι είναι οι µετεωρολογικοί σταθµοί. Σου λένε ότι θα γίνει αυτό το φαινόµενο και βλέπεις τη Ρουµανία να πληµµυρίζει, ενώ παλιά δεν το βλέπαµε αυτό και δεν το ξέραµε». -Αρα δεν υπάρχει κλιµατική αλλαγή, κατά τη γνώµη σου; «Είναι κλιµατική κρίση, όχι κλιµατική αλλαγή». -Ποια είναι η διαφορά; «Οταν λέµε αλλαγή, όπως το λέµε εµείς, είναι σαν να πηγαίνουµε προς το χειρότερο. ∆εν πηγαίνουµε προς το χειρότερο, γίνεται µια τοµή κάπου στο κλίµα. Εγώ επιµένω ότι τα περισσότερα φαινόµενα οφείλονται στον Ηλιο. Η ηλιακή δραστηριότητα επηρεάζει σε κάποιο ποσοστό και το γήινο κλίµα, είναι βέβαιο αυτό». -∆ηλαδή τι κάνει ο Ηλιος; «Μία από τις πολλές δραστηριότητες του Ηλιου είναι οι ηλιακές κηλίδες, κάτι µαύρες περιοχές οι οποίες κινούνται πάνω στην ηλιακή φωτόσφαιρα. Αυτές οι κηλίδες είχαν παρατηρηθεί και από τον Θεόφραστο στους αρχαίους, αλλά και από τον Γαλιλαίο, και είχαν καταγραφεί, όπως έδειξε ο Αγγλος αστρονόµος Εντουαρντ Μόντερ, γύρω στο 1890. Ελάχιστο ηλιακών κηλίδων, σε µια περίοδο µεταξύ των ετών 1645-1715, έφερε τεράστια καταστροφή στη Γη. Η περίοδος εκείνη είναι γνωστή ως “Ελάχιστο του Μόντερ”».

Η µικρή εποχή των πάγων

-Μπορείς να το εξηγήσεις πιο απλά; «∆ηλαδή εκείνη την εποχή οι θερµοκρασίες στην Ευρώπη, στο βόρειο ηµισφαίριο, ήταν πολύ χαµηλές και αυτή η ηλιακή δραστηριότητα έκανε το γήινο κλίµα και την περίοδο εκείνη Little Ice Age, Μικρή Εποχή των Πάγων. Να είµαστε, λοιπόν, προετοιµασµένοι ότι καµιά φορά απρόοπτα και αναίτια ο Ηλιος µπορεί να εµφανίσει µια τέτοια δραστηριότητα και να έχει ελάχιστες ηλιακές κηλίδες που θα κάνουν το κλίµα της Γης πολύ πιο παγωµένο απ’ ό,τι είναι τώρα». -Τι είναι αυτές οι κηλίδες, για να καταλάβουµε καλύτερα. «Οι κηλίδες είναι ένα φωτοσφαιρικό φαινόµενο που δηµιουργείται µε τη δραστηριότητα του Ηλιου. Εκτός από τις κηλίδες, όµως, που είναι πολύ γνωστές, έχουµε και πυρσούς, έχουµε και εκλάµψεις. Είναι πολύ, πολύ σηµαντική η δραστηριότητα του Ηλιου». -Τι ακριβώς είναι αυτοί οι πυρσοί; «Οι πυρσοί είναι λαµπροί φωτοσφαιρικοί κόκκοι µεγάλων διαστάσεων, κρατάνε περίπου 15 γήινες ηµέρες. Αν συνεχίσουµε να παρατηρούµε την εξέλιξή τους, βλέπουµε ότι γίνονται πόροι, που είναι µικρές σκοτεινές περιοχές. Η εξέλιξη των πόρων είναι οι ηλιακές κηλίδες». -Και αυτά πώς επηρεάζουν το κλίµα; «Ο Ηλιος είναι φωτοδότης και ζωοδότης. Τα πάντα είναι από τον Ηλιο. Λίγο πιο µακριά, λίγο πιο κοντά, ή θα καιγόµασταν ή θα παγώναµε. Αρα, λοιπόν, η οποιαδήποτε δραστηριότητα του Ηλιου επηρεάζει το κλίµα απόλυτα. Εχουµε και τη δραστηριότητα του ηλιακού στέµµατος και το µαγνητικό πεδίο του Ηλιου και τις εκλάµψεις, οι οποίες φεύγουν και δηµιουργούν µεγάλα προβλήµατα». -Τι είναι οι εκλάµψεις; «Εκλαµψη είναι ένα τεράστιο φαινόµενο που δηµιουργείται µέσα στα στρώµατα της χρωµόσφαιρας. Μια έκλαµψη, αυτό το ποσό ενέργειας που στέλνει ο Ηλιος, µπορεί να έχει διάµετρο όσο τέσσερις γήινες διαµέτρους. Είναι τεράστιες οι εκλάµψεις. Οταν φύγει λοιπόν αυτό το χρωµοσφαιρικό υλικό από τον Ηλιο, οτιδήποτε συναντήσει στην πορεία του το καταστρέφει». -∆ηλαδή κάθε φορά που ο Ηλιος φταρνίζεται, εµείς κινδυνεύουµε. «Ακριβώς. Ο Ηλιος εκτείνεται σε όλο το πλανητικό µας σύστηµα και µας βοµβαρδίζει συνεχώς είτε µε τον ηλιακό άνεµο, που είναι σωµατίδια που φεύγουν από εκεί, είτε µε ακτινοβολία, που είναι οι εκλάµψεις. Αυτές οι εκλάµψεις µεταφέρουν τεράστια ποσά ενέργειας. Οτιδήποτε πέσει πάνω σε αυτή την έκλαµψη θα καταστραφεί. Οταν γίνει µια µαγνητική καταιγίδα και αυτή η έκλαµψη πέσει στα µαγνητικά πεδία της Γης, είναι αυτό που λέµε ότι καταστράφηκαν εκεί στον Καναδά, στον Βόρειο Πόλο, στον Νότιο Πόλο οι µετασχηµατιστές και ούτω καθεξής». -Αυτό, λοιπόν, επηρεάζει το κλίµα. «Η ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας που δέχεται η Γη αυξοµειώνεται κατά τη διάρκεια ενός ενδεκαετούς κύκλου. Και το λέω αυτό γιατί κάθε 11 χρόνια είναι ένας ηλιακός κύκλος και επηρεάζει πολλούς κλιµατικούς παράγοντες. Οπως είναι ο ρυθµός, η ένταση και το ποσό των βροχοπτώσεων, η µέση θερµοκρασία, το ετήσιο πάχος των δακτυλίων των δέντρων. Είναι ένα πολύ ωραίο παράδειγµα αυτό: εάν φωτογραφίσει κανείς έναν κοµµένο κορµό δέντρου, θα δει γύρω-γύρω από το κέντρο του να δηµιουργούνται σκοτεινοί κύκλοι. Αν είναι έντονοι αυτοί οι κύκλοι, πάει να πει ότι είχαµε έντονη ηλιακή δραστηριότητα. Και βέβαια αυτή η δραστηριότητα επηρεάζει και το ύψος της στάθµης των υδάτων των λιµνών, των ποταµών, όπως και πολύ µεγάλων λιµνών, όπως είναι η Κασπία Θάλασσα».

Η πανδηµία πανώλης

-Εποµένως, δεν υπάρχει κλιµατική αλλαγή, αλλά κλιµατική κρίση. Και πόσο θα διαρκέσει αυτή η κρίση; «∆εν ξέρουµε. Από τον Οµηρο έχουν παρουσιαστεί ελάχιστα ηλιακών κηλίδων, άλλοτε κρατάνε 20 χρόνια, άλλοτε 50 χρόνια, άλλοτε, όπως το “Ελάχιστο του Μόντερ”, 70 χρόνια. Να σου µιλήσω γι’ αυτό που διήρκεσε από το 1645 έως το 1715 και δηµιούργησε τεράστια προβλήµατα στη Γη. Καταρχάς, είχαµε πολύ χαµηλές θερµοκρασίες, είχαµε συνεχή βροχόπτωση, κυρίως στη βόρεια Ευρώπη. Με τις συνεχείς, ασταµάτητες βροχοπτώσεις σάπισαν τα φυτά, δεν είχαν να φάνε τα ζώα, πέθαναν, έφεραν αρρώστιες. Οι αρουραίοι κόλλησαν στους ανθρώπους διάφορες αρρώστιες και µε την πανώλη “έφυγε” ο µισός πληθυσµός της Γης». -Ποιες περιοχές εννοείς; «Η Ισλανδία αποδεκατίστηκε τότε, έµειναν οι µισοί. Αυτά τα πράγµατα δεν πρέπει να τα ξεχνάµε. Αν σκεφτεί κανείς τι πάει να πει Γροιλανδία, είναι Greenland, δηλαδή green land, που σηµαίνει “πράσινη γη”. Μα δεν είναι πράσινη, είναι γεµάτη πάγους! Κάποτε λοιπόν οι Βίκινγκς πήγαν και αποίκησαν τη Γροιλανδία και πραγµατικά την είδαν ως green land. Ξαφνικά, µετά από 50-70 χρόνια προέκυψε ένα ελάχιστο ηλιακών κηλίδων και πάγωσε η Γροιλανδία, όπως και η Ισλανδία. Ετσι εγκατέλειψαν οι Βίκινγκς τη Γροιλανδία και έµειναν ελάχιστοι. Ολα αυτά είναι πολύ, πολύ σηµαντικά πράγµατα, τα οποία καµιά φορά τα αγνοούµε. Ολα τα οφείλουµε στον Ηλιο. Ο Ηλιος να είναι καλά, για να µας προστατεύει. ∆ηλαδή να είναι στη συγκεκριµένη εκείνη απόσταση και να µην έχει πολλές διαταραχές στη χρωµόσφαιρά του και στη φωτόσφαιρά του».

Από ά-∆ηλος έγινε ∆ήλος

-Εχεις γράψει ένα καταπληκτικό βιβλίο όπου συνδέεις την αστρονοµία µε την αρχαιότητα, το «Αστροµυθολογία». Πες µου µερικά παραδείγµατα για τη σχέση αυτή. «Οπως υπάρχουν διάφοροι τοµείς στην Αστρονοµία, έτσι µπορούµε να εξαγάγουµε διάφορα θέµατα από τους µύθους. Να ψάξουµε τον πυρήνα των ελληνικών µύθων, που είναι πολύ πλούσιοι. Θα πω ένα πολύ απλό παράδειγµα. Λέει η µυθολογία µας -και το περνάµε πολύ απλά και χαριτολογώντας- ότι η Λητώ δεν µπορούσε να γεννήσει τα παιδιά της, τον Απόλλωνα και την Αρτέµιδα, γιατί δεν την άφηνε η Ηρα. ∆εν έπρεπε να γεννήσει σε κανένα µέρος της Γης που να το βλέπει ο Ηλιος. Και λέει η µυθολογία µας πολύ απλά ότι σηκώθηκε ένα κύµα, κάλυψε ένα µέρος του ωκεανού, γιατί ο ∆ίας παρακάλεσε τον αδελφό του, τον Ποσειδώνα. Ετσι ξαφνικά µια νήσος που ήταν άδηλος, “ά-∆ηλος”, εµφανίστηκε. Εγινε η φανερή πια ∆ήλος και εκεί µπόρεσε και γέννησε τα παιδιά της η Λητώ. Αυτό πάει να πει ότι έγινε κάτι πάρα πολύ σηµαντικό εκείνη την εποχή. Εγιναν αστρονοµικές διαταραχές, κλονίστηκε ο άξονας της Γης, έγινε ένας σεισµός και δηµιουργήθηκε από το πουθενά µια νήσος που την ονοµάσαµε ∆ήλο. Ετσι εξηγούνται αυτά τα πράγµατα». -Από ά-∆ηλος έγινε ∆ήλος. «Από ά-∆ηλος έγινε ∆ήλος. Και γι’ αυτό λέω να βάζουµε κάτω τις σκέψεις µας, τις αστρονοµικές, τις γεωλογικές, για να δούµε πώς µπορούµε να το εξηγήσουµε αυτό. Επίσης, ένα άλλο σηµαντικό θέµα που είχα θίξει στην “Αστροµθολογία” είναι ότι µπορούµε αστρονοµικά να δώσουµε µια εξήγηση στο αν υπήρχαν γίγαντες ή όχι πάνω στη Γη. ∆ηλαδή διδάσκουµε εµείς στους φοιτητές µας ότι υπάρχει ένας µεγάλος αστρονόµος, ο Ρος. Και αυτό που λέµε “όριο Ρος” είναι όταν πλησιάζει ένας πρωτεύων αστέρας ένα διπλό σύστηµα, εάν πάει πάρα πολύ κοντά, µπορεί να τον διαλύσει. Ετσι πιθανότατα δηµιουργήθηκαν και οι δακτύλιοι του Κρόνου, από ένα σώµα το οποίο ήταν κοντά και το απορρόφησε η µεγάλη βαρυτική δύναµη του Κρόνου».

Σχετικά µε UFO

-Ο Ηλιος επηρεάζει και τους σεισµούς; «Βέβαια, υπάρχει και ηλιοσεισµολογία. Κανονικά όλα αυτά πρέπει να µελετούνται. Και οι επιδράσεις του Ηλιου στο γήινο κλίµα, αλλά και στη σεισµολογία. Μπροστά στον Ηλιο είµαστε ένα τίποτα. Ολο το πλανητικό µας σύστηµα απλώς είναι το 2% του Ηλιου. Αρα πρέπει να έχουµε κατά νου πόσο πολύ σηµαντικός είναι ο Ηλιος. Και οι γεωλόγοι που ασχολούνται µε αυτά τα θέµατα, µε τους σεισµούς, και οι φυσικοί θα πρέπει να εξετάσουν αυτά που λέει η Αστρονοµία “Ουράνια Μηχανική”. ∆ηλαδή η πρόταση που κάνω είναι όλοι οι ασχολούµενοι µε τους σεισµούς είτε να έχουν γνώσεις Αστρονοµίας είτε να συνεργάζονται µε αστρονόµους που κάνουν Ουράνια Μηχανική». -Να πούµε κάτι άλλο τώρα. Για την ιστορία µε τα UFO, για τα οποία τελευταία υπήρξαν κάποιες ειδήσεις, οι Αµερικανοί έχουν συγκεντρώσει στοιχεία, το ψάχνουν. Ποια είναι η δική σου γνώµη πάνω σ’ αυτό; «Περιµέναµε τι θα πει η NASA, στο τέλος δεν είπε τίποτα. Είπε ακριβώς αυτά τα οποία ξέραµε. ∆ηλαδή ναι, έχουµε παρατηρήσει έναν αριθµό άγνωστων ιπτάµενων αντικειµένων. Από αυτά τα περισσότερα τα εξηγήσαµε. Κάποια δεν µπορέσαµε να τα εξηγήσουµε, κάποια νοµίζουµε ότι είναι οφθαλµαπάτες, τέλος πάντων. Η ιστορία για τα UFO έχει ως εξής. Το λέει και η ονοµασία τους, Unidentified Flying Object, δεν µπορούµε να ταυτοποιήσουµε αυτό το οποίο βλέπουµε. Εµείς όταν γράφαµε “Το Σύµπαν που αγάπησα”, το βιβλίο που δίναµε στους φοιτητές στο Φυσικό και στο Μαθηµατικό, είχαµε µέσα κάποιες φωτογραφίες. Αν έβλεπες κάτι αεροπλάνα που είχαν κατασκευάσει οι τότε Σοβιετικοί, θα έβλεπες αυτό που έχουµε στον νου µας σαν ιπτάµενους δίσκους, φοβερές κατασκευές. Αρα, πρώτον, δεν ξέρουµε ποια τεχνολογία έχουν αναπτύξει οι µεγάλες δυνάµεις που µπορούν να κατασκευάσουν τέτοια ιπτάµενα αντικείµενα, τα οποία δεν ξέρουµε τι είναι. ∆εύτερον, πολύ πιθανό αυτά να τα βλέπουν οι πιλότοι κανονικών αεροπλάνων και να λένε: “Είδαµε κάτι περίεργο”. Τρίτον, µπορεί να υπάρχει και κάτι, κανείς δεν µπορεί να το αποκλείσει αυτό. Αν µε ρωτήσεις εµένα ως αστρονόµο, έχω να σου πω το εξής: για να έρθει κάποιος εξωγήινος από το µακρινό ∆ιάστηµα, πρέπει να έχει τόσο ανεπτυγµένη τεχνολογία, τόσο διαφορετική φυσική από εµάς, ούτως ώστε να µπορέσει να ξεπεράσει αυτές τις τεράστιες αποστάσεις όπου βρισκόµαστε εµείς. ∆ηλαδή το πιο κοντινό αστέρι όπως ο Ηλιος µας, που είναι ο Εγγύτατος Κενταύρου, απέχει περίπου 4 έτη φωτός. Αυτό πάει να πει ότι απέχει εκατοµµύρια χιλιόµετρα. Και αν ξεκινήσει ένα διαστηµόπλοιο από εµάς να πάει εκεί, θα κάνει πάνω από 50.000 χρόνια. ∆ηλαδή 50.000 να πάει και άλλο τόσο να γυρίσει. Θα έχουν πεθάνει όλοι, δεν θα ξέρουν τίποτα. Αρα για να έρθουν χρειάζεται τεχνολογία πέρα από αυτή την οποία έχουµε συλλάβει εµείς σήµερα. Πολύ, πολύ µετά από εµάς. ∆εύτερον, πρέπει να έχουν αναπτύξει τεράστιες ταχύτητες. Και τρίτον, πρέπει να έχουν αναπτύξει µια τέτοια φυσική ούτως ώστε να κάνουν αυτόµατη µεταπήδηση, σαν τα φωτόνια. Και οι ταχύτητες του φωτός µε 300.000 χιλιόµετρα το δευτερόλεπτο είναι πάρα πολύ µικρές, όταν ο πιο κοντινός γαλαξίας µας απέχει πάνω από 2 εκατοµµύρια έτη φωτός. Αρα λοιπόν µιλάµε για ασύλληπτα πράγµατα. Αν έχει αναπτυχθεί κάποια άλλη τεχνολογία από κάποιους πολύ προηγµένους, αυτοί θα είναι τόσο πολύ προηγµένοι που µάλλον θα µας θέλουν για σκλάβους, για να µας παρατηρούν, για πειραµατόζωα, παρά για να έχουµε επαφή µαζί τους». -Γράφεις κάνα βιβλίο τελευταία; «Προσπαθώ να γράψω ένα για τους µύστες της Φυσικής, πρώτη φορά το ακούς εσύ, δεν το έχω πει σε κανέναν άλλον. Για εκείνους τους µεγάλους φυσικούς που ξεπέρασαν τον ορθολογισµό και τα πρότυπα τα οποία είχαν αναπτύξει και σκέφτηκαν να χρησιµοποιήσουν την ελληνική φιλοσοφία, τους Ελληνες προσωκρατικούς φιλοσόφους, αλλά και την ανατολική φιλοσοφία. Μεγάλοι φυσικοί όπως ο Σρέντιγκερ, ο Χάιζενµπεργκ, ο Πάουλι, ο Νιλς Μπορ µελέτησαν πάρα πολύ ανατολική φιλοσοφία, πάρα πολύ ελληνική φιλοσοφία. Εγραψαν βιβλία πάνω σε αυτά τα θέµατα και στο τέλος παρουσίασαν ορισµένες ιδέες τους, οι οποίες ήταν έξω από τα κατασταλαγµένα. Και τελευταίοι µεγάλοι από αυτούς ήταν ο Ντέιβιντ Μποµ και ο Νοµπελίστας Τζόζεφσον. Αυτό θέλω να παλέψω λίγο τώρα. Σε κάνα δυο χρόνια ελπίζω να το έχω ολοκληρώσει».

Δημήτρης Δανίκας

Πρώτο Θέμα 12/11/2023

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *